Gravensteen

Gent 27.05.2013 075Opgravingen en onderzoek hebben uitgewezen dat er in de 10e eeuw op de plaats van het Gravensteen een hof aanwezig was bestaande uit een houten hoofdgebouw met bijgebouwen. Het maakte deel uit van het Castrum (legerkamp) en de stadsomwalling die de Gentse burger moest beschermen. Het behoorde evenwel niet tot de middeleeuwse handelsstad. Dat gebeurde pas bij de stadsuitbreiding in de 13e eeuw.

Filips van de Elzas gaf in 1180 opdracht het Gravensteen uit te bouwen naar Syrisch model tot een grafelijke versterkte burcht. Op het grafelijk voorhof (St.-Veerleplein) kwam o.a. de  St.-Pharaïldekerk te staan.

Gent04-06-2011 006De graaf verving de Karolingische gouwindeling door kasselrijen of burggraafschappen rondom grafelijke burchten, met aan het hoofd een bruggraaf of kastelein verantwoordelijk voor de bewaking en het bestuur alsook belast met het voorzitterschap van de schepenbank bijgestaan door een schepencollege. Vlaanderen telde zo’n kleine 20 kasselrijen.

Kasselrijen waren op hun beurt onderverdeeld in ambachten, die op hun beurt uit parochies bestonden. Berijders stonden aan het hoofd van de ambachten en in dienst van de opperbaljuw of burggraaf.

Door de macht die de burggraaf verkreeg en zo een dreiging werd voor de graaf werd deze eind 11e eeuw vervangen door baljuws, ambtenaren met een bestuurlijke functie met  financiële vergoeding.

Graven vonden in het Gravensteen hun onderkomen tot graaf Lodewijk van Male in de 14e eeuw de grafelijke residentie verlegde naar het Hof Ter Walle, het latere Prinsenhof. Tot in de 18e eeuw bleef het Leenhof van de Oudburg (rechtbank) en de Hoge Raad van Justitie er gevestigd.

Gravensteen 1641

Vele gruwelijke terechtstellingen vonden er plaats. Tussen de 15e en 18e eeuw hadden ook op het grafelijke voorhof aan het Veerleplein vele strafuitvoeringen plaats, vanop het Gravensteen aanschouwd door de graaf met zijn schepenen. De guillotine, een bad met hete olie, onthoofding met bijl, ophanging, handafkapping, … .

Op onderstaand plan dd. 1534 zie je het Oudburg castrum of burchtgebied met links centraal het Gravensteen en aan de overzijde van het plein de St.-Veerlekerk. Rechts merk je de Grauwpoort.

gentplanoudburg1534(2)

Gent – plan Castrum (burchtgebied) Oudburg – Gent Schets van een Sociale Geschiedenis HansVanWerveke Gent-Stadsarchief

FJ Louis Boulanger – Gravensteen en St.-Veerleplein 1830
Gent, Commissie van Monumenten en Stadsgezichten

Nadien werd het verkocht aan Jean-Denis Brismaille die het Gravensteen industrieel wou uitbuiten. Zo kwamen er o.a. katoenspinnerijen en een metaalcon-structiebedrijfje. In de 19e eeuw bestond de binnenplaats uit fabriekjes met woningen (cour des miracles) en was het buitenaanzicht al eeuwen verhinderd door huisjes.

Door de verhuis van industrie en bewoners naar de stadsrand verkommerde het gebouw en besloot het stadsbestuur om er opnieuw eigenaar van te worden. Tussen 1898 en 1908 werd het kasteel gerestaureerd, vooral in het kader van de wereldtentoonstelling van 1913.

Gent 27.05.2013 064Vervolgens werd de grafelijke burcht wederom aan zijn lot overgelaten tot in 1980 “800 jaar Gravensteen” de aanzet was tot grote restauratiewerken die vandaag de dag het Gravensteen als grootste toeristische trekpleister van Gent hebben gemaakt.

Aan de overzijde ligt het Veerleplein, vroeger deel uitmakend van het grafelijke voorplein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s