Korenmarkt

GentKorenmarkt

De Korenmarkt begin 19e eeuw J.J. Wynants (Atlas Goetghebuer)

Het boek “Gents vroegste geschiedenis” verwijst reeds in 1208-1212 naar het “in foro segetum” als openbare graanplaats.

Naar het einde van de 13e eeuw sprak men over de “Cornard”(1276), “le Cornhart” (1297-1300), “-up den Cornart” (1300) en “-an den Coernaert” (1337). Zeker is dat ’s vrijdags alle “koorn” naar de markt werd gebracht.

Archeologisch onderzoek bevestigt dat vóór de bebouwing op de Korenmarkt boten hier aanmeerden.

GentKorenmarkt1

De Korenmarkt met St.-Niklaaskerk – ingekleurde pentekening

Als marktplaats ideaal gelegen tussen de Groentenmarkt waar vlees, vis, groenten en fruit werd verhandeld en de Botermarkt waar boter en eieren werd verkocht. Hotels, logementen en winkels omringden dit plein alwaar ook de vergaderingen tussen de handelaars plaatsvonden.

Voor de 14e eeuw was er op de Korenmarkt ook brood te verkrijgen. In 1365 was er de ajuinmarkt die later naar de Hoogpoort zou verhuizen. In de buurt van het chatelet vond de fruitmarkt plaats. Deze was gelegen “tussen de 4 greppen” en was gekend als de Kleine Koornmarkt. Hun gildehuis was het Koolsteen en gelegen in de Sterrestraat. Voor de fruiteniers gold de wet der zedelijkheid. Zo verbood de deken een fruitverkoper zijn beroep uit te oefenen omdat hij als gehuwde man samenwoonde met een “andere getrouwde van haar man gescheiden vrouw”.

SAMSUNG CAMERA PICTURES

Ook de scherprechter of beul had in de 16e eeuw recht op een deel van de te koop gestelde waren. Na veelvuldig misbruik keurde de stadsmagistraat op 3 maart 1541 dit recht af.

Voor de ingang van de kerk was er een stro- en houtmarkt. Vanaf eind 18e eeuw was er de plantsoenmarkt op de Kleine Koornmarkt. De Cataloniëstraat had toen de naam van Fruittenierssteghe. in 1836-37 is ze aanzienlijk verbreed en rechtgetrokken.

Gent 04.08.2013 047Twee woningen zijn in hun oorspronkelijke gedaante gerenoveerd nl. Het Wapen van Zeeland en het Borluutsteen. Samen met het Damberd zijn dit de enige nog archeologisch waardevolle gebouwen.

Tot aan de opkomst van de aardappel rond 1800 was de Korenmarkt gekend voor zijn graanhandel. In de 16e eeuw waren zowel boeren als handelaars door een schepenverordening verplicht hun graan hier te verhandelen.

Gent de Graan Markt - postkaart

Gent de Graan Markt – postkaart

Door het stapelrecht waren schippers die door Gent voeren verplicht 1/4 van hun vracht af te staan.  Vele huizen waren dan ook voorzien van een graanzolder. Tot 1734 zou Gent van dit privilege genieten en nog tot de tweede wereldoorlog bleef de graanhandel aanhouden.

Gent 04.08.2013 051De Korenmarkt was als centraal stadsplein de ideale plek voor manifestaties, schouwspelen, terechtstellingen en opstanden. In 1325 was er de opstand der wolwevers waarbij 3000? doden  vielen te betreuren. In 1467 kwam de bevolking op tegen de belasting op zout en graan. Rechtover de toenmalige stadsgevangenis of “chastelet”, afgebroken in 1716 om plaats te maken voor het Pakhuis (Postgebuw), stond een galg en werden straffen voltrokken. Tornooien (14-15e eeuw) die de ridderlijke strijdlust demonstreerden zoals steekspelen (boerde) vonden hier plaats.

gentoudSt.-Niklaaskerk2 - ca. 1895

St.-Niklaaskerk 1895

Spelletjes zoals kegelen, schaken, triktrak, dobbelen, kaartspelen en voor de kinderen balspelen, schommelen, blindemannetje, hoepelen, haasje-over en krijgertje werden omschreven als door de duivel uitgevonden.

Het kaartspel, sinds 1300 gekend in Venetië, was een middeleeuwse passie en is vooral populair geworden door het spelen voor geld en daarom ook vele eeuwen verboden.

Gentvrijdagmarkt

Korenmarkt ca. 1970

De St.-Niklaaskerk had voor elke ambacht en nering een kapel. De vele kerkelijke feestdagen, processies en herdenkingen waren aanleiding tot veel vertier waarbij de Kerk al vroeg uitbundigheden via maatregelen moest beperken.

Eind 13e eeuw tot 1716 was hier de stadsgevangenis gevestigd nl. het Chastelet, waarover de “Amman” het gezag voerde.

Meer bepaald in 1296 werd deze gevangenis in gebruik genomen en in 1528 nog eens vergroot. Het was ook gekend als de Ammenie (woning van de Amman = gevangenisbewaarder) of Meijerij. De taak van de amman bestond eruit de gedetineerden te onderhouden en te bewaken. Van 1540 tot 1716 zou Gent het gebouw huren nadat Karel V het als vorstelijke eigendom kwalificeerde.

SAMSUNG CAMERA PICTURES

Naar analogie met 2 Parijse gevangenissen, le Petit Châtelet en le Grand Châtelet, gaven de Gentenaren verscheidene betitelingen aan het gevang zoals Sosselet, Sausselet, Saesselette, etc. De indeling van de cellen of kamers verliep ook volgens Franse wijze. Zo waren er de Roovers Muyte, Israëls Muyte, Tooveres Muyte, Cattegat, Vrouwe Camer, Put, Suyckerlaetgiën, etc. In de volksmond luidde het gezegde “hij zit in het suikerlaadje” wat zoveel wil zeggen als hij zit achter slot en grendel.

Regelmatig vond er de doodstraf plaats. Volgens de strafmaat lag de gevangene in de ketens of genoot hij van een soepeler regime waarbij eten en aalmoezen kon worden aangenomen van de voorbijgangers.

Vervolgens kwam het gevang in handen van de regering die het gebouw sloopte. Op 23 mei 1719 werd de eerste steen gelegd voor de bouw van het Pakhuis alwaar het middenkantoor gevestigd was voor het ontvangen van de stedelijke rechten (octrooi). Naast het inrichten van een school hield ook de handelsrechtbank er haar zitdagen.

GentKorenmarkt1868RolanddesmetFb

Korenmarkt 1868 – Roland de Smet – Fb

Rond 1700 nam het verkeer toe. Postkoetsen (diligences) waren in trek. Tot 1840 was hier de grootste standplaats der diligentiën (Lat. diligentia=stiptheid) die reden voor afspanningen (herbergen) als “De Wapens van Zeeland”, “d’Halve Mane”, “de Sterre”, “Het Hof van Weenen, “de Pelleryn” en “de Hazewind” en in Klein Turkije aan “de Sleutel” en “’t Gulden Hoofd”.

De Korenmarkt was het verkeersknooppunt bij uitstek. De “Wegwijzer” van 1872 beschrijft dat er 3 diligentiediensten op de Korenmarkt vertrokken.  Enkel op vrijdag reisden de voermanswagens en diligentiën af, de eerste om 13u, wat een indrukwekkend zicht gaf.

Korenmarkt 1900 – Accu trams en huurkoetsen
Gent in oude prentkaarten

Kasseibanen werden aangelegd die het transport aangenamer maakten. Ook huurkoetsen (fiacres) werden ingezet als voorloper van de taxi. Vervoerwagens, ook “Seesen” genoemd, kon je aantreffen aan het Sluizeken en aan St.-Jacobs. In 1874 reden de eerste trams over de Korenmarkt, getrokken door paarden.

Vermeld de “Gazette van Gent” op 16 december 1816 : “In de herberg en kelder de Tente, op de Koornmarkt (hoek van de Donkerstege) alhier, alwaer eenen vermaerden staminé is, word tegenwoordig eene wonderbare mécanique bier pompe gebruikt, om welke te bezichtigen, zig dagelyks eene menigte volks derwaerts begeeft. By middel van deze pomp word alle slach van bieren en andere dranken uyt den kelder nae boven opgehaelt. Eenen mensch alleen is bequaem om het werk te doen van zes andere, en dan is ieder noch spoedig bediend. Zegen zij aen den uytvinder van deze pompe, roepen de dorstigen, want wy worden gelaeft à la minute”.

Gent 04.08.2013 044Met de wereldtentoonstelling van 1913 in het vooruitzicht werd door de P.T.T. (Ministerie van Post, Telegraaf en Telefoon, door de ijverigheid van de werknemers ook wel Putje graven, Tentje zetten, Tukje doen genoemd) het nieuwe Postgebouw opgericht op de plaats van het vroegere Pakhuis.

Aanvankelijk was het de bedoeling de Nederlandsche Schouwburg hier op te richten. Toen in 1895 de grondvesten reeds een meter boven de grond waren gevorderd werd tot de bouw van het Midden-Postkantoor overgegaan.

Bij aanvang in 1830 was het hoofdkantoor van de Post gevestigd op de Zandberg met 2 postbodes (facteurs) en brievenbussen op de Nederkouter en Kraanlei.

Ook de aanleg van de huidige St.-Michielsbrug (1908) in het kader van de wereldtentoonstelling was aanleiding tot het afbreken van de sacristie behorende tot de St.-Michielskerk en verschillende woningen die een meer open kijk aan het Gentse stadscentrum gaven.

Zicht op St.-Michielsbrug en Sterrestraat 1905
Gent van Toen en Nu – Waanders uitgevers

De toename van het openbaar vervoer zorgde voor een verkeersvrij centrum met een aangepaste P-route die auto’s omheen het centrum moet leiden. Het postgebouw werd een winkelcentrum tot grote tevredenheid van inwoners en toeristen.

 

—————

Bron :

Ghendtsche Tyjdinghen 1975

Beschrijving van Gent – G. Celis

Geschiedkundige beschrijving der stad Gend, voor de jeugd – P. Jonglas

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s