STADSPOORTEN

Genteerstestadsomwallinghetgentboekuitgeverijwaanders

De portusomwalling
Het Gent boek – Waanders Uitgevers

Een eerste stadsomwalling eind 9e eeuw maakte een boog omheen de oudste handelsnederzetting in Gent nl. de Wijdenaard aan het Bisdomplein.

Aanvankelijk was dit gebied een gemeenschappelijk weideland maar door de toenemende handelsactiviteiten veranderde dit al vlug in een druk bezochte aanlegplaats.

Opgravingen legden een tracé bloot van 75m lang, 14m breed en 3m diep waarbij de uitgegraven aarde als berm werd gebruikt.

Gentbegrenzing1eportusaandereepbrochureLaurentplein.pdf

Begrenzing eerste portus
brochure Laurentplein.pdf

De omwalling liep van de Nederschelde aan de Bisdomkaai-Nederpolder via de verdwenen Regnessestraat over het Sint-Baafsplein langsheen de Lange Kruisstraat, Kalandeberg, Borreputsteeg richting Jodenstraat om terug aan de Nederschelde uit te komen. Hoogstwaarschijnlijk beschermde deze gracht de handelaars tegen de invallen van de Noormannen.

Onder de vorm van een Keure (stadsrecht) verkregen de Gentenaren in 1191 het recht hun woningen en stad te versterken.

Gent-dekuipplan

Gent – De Kuip

Toltarieven onder het bewind van graaf Boudewijn IX geïnd wijzen op het bestaan van 4 stadspoorten nl. de Braempoort, de Ketelpoort, de Sint-Joorispoort en de Torenpoort.

Aan de Houtlei bevonden er zich bovendien nog 2 poorten nl. de Zandpoort en de Posteernepoort.

De geschiedenis betreffende  de poorten van Gent gaat gepaard met de ontwikkeling en uitbreiding van het stadscentrum en is dus een complex onderwerp aangezien de afschaffing en oprichting ervan in de loop der tijden.

Oorspronkelijk opgericht ter beveiliging van de stad, “evolueerden” de poorten naar inningsplaats voor de stedelijke rechten, octrooien genaamd. Zo staan er 8 Poorten”vermeld in het “Nouveau plan routiers de la ville et faubourgs de Gand 1825” nl.:

  • De Brugse Poort
  • De Dampoort
  • De Heuverpoort
  • De Keizerpoort
  • De Muidepoort
  • De St.-Lievenspoort
  • De Kortrijkesepoort – Petercellepoort – Napoleonpoort
  • Het Scheyergat – Waterpoort (St.-Maartenskerk, Akkergemkerk)

Voor goederen die de stad werden ingevoerd diende dus belastingen te worden betaald. Maar ook het personenverkeer lag aan banden. Niet iedereen kreeg zomaar toegang.  Rechtszaken werden dikwijls beslecht met het aanbrengen van stenen in de stadsomwalling.

Waar op strategische plaatsen de beveiliging niet voldeed werden muren en waltorens gebouwd. Zo werden in 1978 bij graafwerken aan de Nieuwbrugkaai de funderingen blootgelegd van een muur, 36.60m lang en 1.50m breed, en direct aansluitend een cirkelvormige uitgebouwde toren met diameter 14.65m.

Op 21 juli 1860 werd deze vergoeding, door toedoen van toenmalig minister van financiën Hubert J.W. Frère-Orban, afgeschaft waardoor de stadspoorten niet meer tot nut waren en uiteindelijk verdwenen.

Op plaatsen waar eertijds zich de stadsomwalling oriënteerde zijn er in de huidige naamgeving verwijzingen als lei, poort, ring of vest.

——————–

Bron:

De kranten van Gent: deel I – Gent barst uit haar vestingen

Ghendtsche tydinghen – Jg 2 n°2 – Feb 1973

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.