De “Dulle Griet”, “Rode Duivel”of “Groot Kanon” is een bombarde, een cilindervormig kanon dat tussen 1430 en 1448 is vervaardigd, en 5,31m lang meet. Het heeft  een gewicht van 12.250 kg en schoot amper 3 keren stenen  projectielen kaliber 60 cm die bijna 300 kg wogen ca. 1.800 m ver. Deze indrukwekkende massa werd volledig uitgevoerd in smeedijzer en werd samengehouden door aan elkaar gewelde duigen en er rond gesmede hoepels. Deze bombarde is de grootste van de 13 grote middeleeuwse vuurmonden van Europese makelij die vandaag nog bewaard zijn.

___________________________________________________________

____________________________________________________________

Het staat symbool voor moed en durf en is te bewonderen op het “Groot Kanonplein” aan de oever van de Leie tussen de Lange Munt en de Vrijdagmarkt. Het laden gebeurt via de loop waarbij buskruit tot ontploffing wordt gebracht waardoor de bolvormige kogel met een gewicht tot 295 kg wordt weggeschoten. Boven de vuurmond, rond het zundgat (waar het vuur aan de lading buskruit wordt gestoken), draagt het “Groot Kanon” de wapens van Bourgondië, een Sint-Andrieskruis en de vuurslagen en draagt aldus de persoonlijke handtekening van Filips de Goede. Andreas was de beschermheilige van het Bourgondische huis en ook van de Orde van het Gulden Vlies, gesticht in 1430.

Samen met de draak op het Belfort, als symbool van wijze waakzaamheid, verzinnebeelden beide wapentekens de burgerlijke en militaire deugden van de Gentse bevolking.

———-

Dulle Griet benoemd tot beste bar ter wereld door The Guardian: “Schoenloos je dorst lessen. Fantastisch!”

16.6.2020 – De Britse krant The Guardian publiceerde recent een artikel waarin de ‘vermoedelijk beste bars in de wereld’ werden opgesomd. Het stuk bevat niet meer dan tien plekken, en toch staat het café Dulle Griet in Gent helemaal bovenaan. “Alleen spijtig dat de Engelsen hier zo moeilijk geraken”, grapt de eigenaar.

Voor de beste bars in de wereld baseerde de krant zich op tips van haar lezers. Strandbars in Sri Lanka en Mexico worden in de kijker gezet, naast pubs in New York, Barcelona en Vietnam, maar helemaal bovenaan staat de Dulle Griet van Gent op de Vrijdagmarkt. 

Glas van 2 liter

Ene Mike beschreef dat café als een plek waar je schoenloos je dorst kan lessen. “Het is een fantastische, traditioneel Vlaamse pub die meer dan 500 bieren serveert uit het hele land”, zegt hij. “Het decor is geweldig en het personeel erg vriendelijk. Het hoogtepunt van de bar is de MAX, een sterk bier geserveerd in een enorm glas van 1,2 liter. Om te voorkomen dat klanten de glazen stelen, moet je een schoen afgeven als waarborg voor dat bier. Het barpersoneel rinkelt dan aan een bel waarna de schoen opgehesen wordt in een mand boven de bar, totdat het glas terugkeert.”

In de reeks worden niet meer dan negen andere bars vernoemd. Drie daarvan bevinden zich eveneens in Europa, meer bepaald in Portugal, Amsterdam en Barcelona. De andere liggen verspreid over de hele wereld, zo worden een strandbar in Sri Lanka en Mexico opgehemeld, naast pubs in New York, Duitsland, Mykonos en Vietnam.

Goed voor ons, goed voor Gent

“Op die benoeming kan je enkel fier zijn”, zegt Alex De Vriendt, eigenaar van het café. “Zeker als het uit zo een gerenommeerde krant komt als The Guardian. Dat is niet enkel goede reclame voor ons, maar ook voor onze collega’s en de stad Gent in het algemeen. Het enige spijtige, is dat de Britten nog niet naar hier mogen komen. We hebben normaal veel internationale gasten, maar ook Gentenaars hebben steeds hun weg gevonden naar de Dulle Griet. Zeker nu leunen we meer dan ooit op hen. Zodra de grenzen overal weer open mogen, hopen we dat de stad Gent haar best zal doen om promotie te voeren, zodat de toeristen terug hun weg vinden naar hier.”

———-

Biermonument De Dulle Griet verandert van eigenaars

6.9.2017 – Na twintig jaar geven ­André en Françoise de fakkel door van het allereerste biercafé in Gent, De Dulle Griet. “Er is contractueel vastgelegd dat aan het concept van De Dulle Griet niets mag veranderen.” De wereldberoemde mand met de schoenen blijft dus het pronkstuk van de gelagzaal.

“Hier is nog nooit een buitenstaander geweest.” André Closson zegt het terwijl hij de bijna vijfhonderd jaar oude trap afdaalt naar de claustrofobische kelder van De Dulle Griet. Daar bevindt zich een waar paradijs voor de bierliefhebber. Alle 507 bieren die op de kaart prijken, staan er netjes gerangschikt volgens een logica die alleen Closson en zijn vijf personeelsleden kennen. “Zonder die structuur zouden we hier zot worden”, zegt André trots.

Die 507 voornamelijk Belgische bieren mogen dan het lokmiddel zijn voor de klanten, voor elk nieuw personeelslid vormen ze een ware beproeving. “Elk bier heeft immers ook zijn eigen glas en alles is gecodeerd. Het duurt meestal zes maanden om dat allemaal te kennen”, zegt André.

“Ik heb garçons gehad die in het begin nachtmerries hadden over bieren die ze niet vonden of glazen die ze op de verkeerde plaats terugzetten”, zegt zijn vrouw Françoise lachend. “Bovendien was ik een strenge baas”, vult André aan. “Maar als de codes niet worden gevolgd, zakt het café weg in complete chaos.”

Trendsetter

Veertig jaar al is De Dulle Griet een begrip bij bierliefhebbers en toeristen. “Toen Julien Colle in 1978 de zaden- en bloemenwinkel in het zestiende-eeuwse pand op de Vrijdagmarkt omvormde tot een café ‘met 250 dranken’, was hij een trendsetter”, zegt Closson. Twintig jaar later namen hij en zijn vrouw, Françoise Huysman, het over en breidden het biergamma stelselmatig uit. Alleen pils kan je er niet krijgen.

“Dat ik de zaak nu overlaat, heeft niks te maken met het circusplan van Watteeuw”, zegt de 63-jarige André. “Het was altijd mijn droom om er na twintig jaar mee op te houden en nog wat van het leven te genieten.” Dus verkochten André en Françoise het pand aan brouwerij Corsendonk.

Alex en Mady De Vriendt, de uitbaters van brasserie Savarin op hetzelfde plein, huurt de zaak vanaf 1 oktober. “Maar er is contractueel vastgelegd dat niets mag veranderen aan het concept, het interieur en het gamma. Dat zou ook heel dom zijn, want die formule is natuurlijk de grote troef van De Dulle Griet”, zegt Françoise.

Schoenenfolklore

Er wordt ook niet getornd aan de traditie waarbij iedere klant die een Max-bier bestelt een schoen moet uittrekken die in een ijzeren mand omhoog wordt gehesen met een touw. Pas als het bierglas ongeschonden wordt achtergelaten, krijgt de klant zijn schoen terug. “Die mand is nooit vervangen”, zegt André.

Dat stukje Gentse folklore heeft al menige anekdote voortgebracht. “Af en toe schroeft iemand zijn beenprothese uit. We hadden ook een slimmerik die zijn oude schoen in de mand liet zitten en er met het glas vandoor ging. Maar we wijken niet af van de huisregel: wie het glas breekt, krijgt zijn schoen niet terug voor hij 90 euro heeft betaald.”

“Onze mand is wereldberoemd. Toen we met vakantie op Tenerife aangifte deden van een diefstal, vroeg de agent uit welk land we kwamen. Bleek dat hij zich nog één ding van België kon herinneren: het café in Gent with the shoe.” (lacht)

———-

Het verhaal van de Dulle Griet door G. Celis in zijn boek : “Beschrijving van Gent“

Toen de Gentenaren in 1452 oorlog voerden tegen den Hertog Philips gebruikten zij volgens de legende dit kanon om Oudenaarde te beschieten doch zij verloren de strijd en het Monster van Gent bleef als zegeteken in Oudenaarde berusten tot wanneer kapitein Rockelfing den 25 februari 1578 het terug won en de Dulle Griete ofte den Rooden Duyvel den 8 Maart lostte “aen ’t Cuupgat by de Freemineuren” vermoedelijk om het stuk te slaan maar de Gentsche schepenen veranderden van gedacht en brachten het per boot, den 15  april  “ten eynde der Langemunte op Wannekens aerde om gesteldt te worden up rollen”. Wannekens aerde of Wannekinsaard, zo genoemd naar brouwerij Wannekin die zich hier had gevestigd. Vanaf 1812 veranderde de naam in “Bij ‘t Groot Kanon”.

De 15e september 1578 plaatste men het hier aan de Leie. Het kanon bleek niet bruikbaar.

De werkelijke reden was het verbod op vuurwapens door Keizer Karel ingesteld na de opstand van 1537 tot 1540. Ook de versterkingen omheen de stad werden gesloopt. Keizer Karel wou op deze manier een volgende opstand vermijden. Zo bezat Gent geen zware wapens meer wat tijdens het Calvinistisch Bewind (1577-1584) ter sprake kwam. 

Volgens J. J. Steyaert in 1857 kwam het als volgt terug in Gent terecht:

Tijdens de religie-troebelen der 16de eeuw werd dit kanon, door die van Oudenarde, sedert meer dan een eeuw, als zegeteken bewaerd, door den Gentschen kapitein Rockelfing, den 25 February 1578, weder gewonnen, en met een schip langs de Schelde naer Gent gebragt; alwaer het den 8 Maert aen de kaei van ’t Kuipgat  (rechtover het oude Gerechtshof) ontscheept werd. Den 15 september daerna plaatste men het hier op den oever der Lei op houten schragen, welke verscheidene malen vernieuwd werden, tot dat men, in 1783, het kanon op dry rond uitgekapte arduinsteenen plaetste, waerop het thans nog rust.

4 juli 1861. We hebben bij herhaling aangedrongen op het kuisen van de Wannekensaard, waar het Groot Kanon staat. Men heeft de grond rond de Dulle Griet wat opgehoogd en die afgezet met blauwe boordstenen.” (De Beurzencourant)

———-

Waar verwijst Dulle Griet naar? Zo zou “Dulle Griet” vewijzen naar Gravin Margaretha van Constantinopel die om haar boze aard door het ontevreden volk de “booze” of “dulle Griet” werd genoemd. Een andere verklaring verwijst naar het gelijknamige schilderij van Pieter Bruegel de oude: het is een toornige vrouw die zo stoutmoedig is, dat zij durft te roven tot vóór de poorten van de hel, een verpersoonlijking van het kwade, de woede, de oorlog, de vernieling. Pas later groeide het uit tot een symbool van vergane glorie en nationale trots.

Margaretha van Konstantinopel, die men ook soms “zwarte griet” of “dulle griet” heeft genoemd, kenmerkte haar regering door de strijd tussen de kinderen uit haar eerste en tweede huwelijk. Uit het 1e huwelijk met Bosschaert van Avesnes sproten “de Avesnes” Jan en Boudewijn. Uit het 2de huwelijk met Willem van Dampierre sproten “de Dampierres” Willem en Gwijde. Uiteindelijk zullen Vlaanderen en Henegouwen door die onderlinge strijd gescheiden raken. De Avesnes behielden Henegouwen en de Dampierres Vlaanderen. Willem van Dampierre droeg de titel “Graaf van Vlaanderen” vanaf het “Verdrag van Parijs” dd 1246 tot aan zijn dood in 1251. Ondanks die titel stond hij, zolang zijn moeder leefde, onder haar gezag. Tot aan haar dood mocht zij immers gravin blijven van het grotere “rijk” Henegouwen-Vlaanderen, waarvan Vlaanderen “slechts” een onderdeel was. Gwijde daarentegen werd na de troonsafstand van zijn moeder alleenheerser over Vlaanderen van 1278 tot 1305. Zij overleed op 10 februari 1279.

Waar de “Dulle Griet”nu rust zijn tijdens de werken aan de ondergrondse parking aan de Vrijdagmarkt (1980) fundamenten blootgelegd van een aanlegplaats ten tijde van de Middeleeuwen. Wat duidt op een insteekdok op deze plaats komende van de Leie.

———-

Een gedicht uit 1743 luidt :

Hoe is myn glans vergaan

‘k was eertijds soo gheprezen.

Hoe is mijn glans vergaen?

Iek moght op wielen staen.

En spouwen vlam en donder

met craght en met ghewelt

braght zoo den vyant onder

hem doemde ruymen ’t velt.

‘k Plaght yser, poer en loot

voor myne spyse t’ eren,

‘k plaght yser, poer en loot,

te spouwen, wonder groot.

Nu is myn spyse : vasten

met open keel en mond,

ten sy eenighe gasten

daer in werpen slyck of str… .

———-

’t Beklach van de Dulle Griete

Een klaaglied van de Dulle Griet, gepubliceerd door dhr. De Potter, dat de oude in 1745 aanhief, toen het kanon, veracht en verlaten, overgeleverd aan de moedwil der straatkapoenen, met leede oogen haren stadsgenoot, den Draak op het Belfort, volledig nieuw in het goud zag steken. De klachten van de Dulle Griet waren gegrond. Immers, de plek waar zij lag te rusten en te roesten diende nog altijd tot het neerleggen van vuilnis en het spijzen van voorwerpen, dag aan dag, door de kleine jongens van de Vrijdagmarkt, de Lange Munt en van elders, welke haar de goeden tijd niet konden herinneren, toen zij medekampte voor de eer en de glorie van Gent.

 

 

———-

De dulle griet is het achtenzestigste stripverhaal uit de reeks van Suske en Wiske. Het is geschreven door Willy Vandersteen en gepubliceerd in De Standaard en Het Nieuwsblad van 22 februari 1966 tot en met 1 juli 1966.

De eerste albumuitgave was in 1966, als vijftiende en tevens laatste deel in de gezamenlijke tweekleurenreeks. Het verhaal kreeg hier nummer 66. Na de publicatie van De dulle griet werden alle verdere Suske en Wiske-albums uitgegeven in de Vierkleurenreeks. Een jaar later verscheen De dulle griet zelf opnieuw in laatstgenoemde reeks, en kreeg nu albumnummer 78. In 1999 werd De dulle griet als laatste verhaal heruitgebracht in Suske en Wiske Klassiek.

———-

———-

Bron:

Ghendtsche Tydinghen 1999 – Vol28 N°4

Ghendtsche Tydinghen 1978 – Vol7 N°5

gentblogt-archief.stad.gent/2014/07/18/albert-sugg-en-de-belle-epoque-in-gent

vlaamschereus.nl/bier/dulle-griet/

nl.wikipedia.org

http://www.pzc.nl 16.6.2020 – Jill Dhondt

www.nieuwsblad.be 6.9.2017 – Geert Neyt