St.-Jorishof

De Sint-Jorisgilde, een der vier hoofdgilden, was zeker wel de voornaamste gilde van Gent. Toen het buskruit nog onbekend was, waren het de kruisboogschutters en voetboogschutters, die het gevaarlijkste wapen hanteerden.

Deze gilde zou haar ontstaan kennen in 1016, bestond uit kruisboogschutters van keurtroepen der gemeentelijke legers die mogelijks hadden deelgenomen aan de eerste kruistocht. De oudste documenten dagtekenen van ongeveer 1340. Dan bezat de Sint-Jorisgilde een schietstand en een lokaal bij de Vijf Windgaten. Rond 1381 kocht de gilde een huis en een stuk grond bij het Belfort en de Sint-Jansstraat. Volgens de ordonnantie van 1413 bestond de “eed” (het bestuur) van de gilde uit een heuverdeken, een onderdeken en proviseurs gekozen uit de verschillende standen : de burgerij, leden van de kleine ambachten, leden van het groot ambacht van de wolwevers.

In 1424 werd een deel van het terrein afgestaan aan de stad voor het bouwen van de lakenhal. Later werden aanpalende gebouwen aangekocht. De Sint-Jorisgilde bouwde van 1469 tot 1477 haar nieuw gildehuis op de plaats van de oude lakenhal. In 1469 begonnen de werken op de plaats van het huis “de groote Loeve” naast het huis “de grooten Moor”. In 1472 bekwam de gilde ook de grond op de hoek van de Hoogpoort, waarop twee schrijvershuisjes stonden. (Stadsrekeningen 1472-1473). Uiteindelijk maakte het gildehuis deel uit van een groot schuttershof met rechthoekig oefenterrein dat zich uitstrekte tot aan het Belfort.

Capture d’écran (1624)Reeds in 1228, mogelijks vroeger, bevond zich hier rechtover het stadhuis de Lakenhalle bestaande uit 2 verdiepingen. De benedenverdieping was geschikt voor het wegen van de wol en van het laken. Op het bovenverdiep waren enkel de handelaars van het linnen toegelaten.  Vooraleer het gebouw werd afgebroken deed het nog dienst als vergaderzaal voor de magistraten.

Maria van Bourgondië, grootmoeder van Keizer Karel, legde op 20 april 1474 de eerste steen van een nieuw prestigieus gildenhuis in opdracht van de St.-Jorisgilde nl. het St.-Jorishof, mogelijks het oudste Europese gasthof. Voor het bouwen van de kapel diende er nog een schrijvershuisje te worden aangekocht. De eigenaar, Laurent Boccaert was bereid zijn huisje te verkopen op voorwaarde dat de gilde op dezelfde plaats een winkel bouwde met een kamer op de eerste verdieping en een kelder. Uiteindelijk beschrijft het lastenboek twee schrijvershuisjes op de hoek met elk een raam en een deur en erboven 4 kleine ramen. Daarboven 4 grote ramen en eveneens een groot raam in de trapgevel.

In 1477 was het gildehuis voltooid. Datzelfde jaar kwam Karel de Stoute al vlug te overlijden. Na een vergadering van de Staten-Generaal in Gent werd vervolgens op 11 februari 1477 in het lokaal van de St.-Jorisgilde het “Groot Privilegie” ondertekend door Maria van Bourgondië. Na haar dood vergaderde de Staten-Generaal er opnieuw in 1482.

capture-decran-1634Feesten duurden tot 6 weken. Het gildeleven voorzag optochten, stoeten, inhuldigingen en grote festiviteiten gepaard met schiettornooien voor schuttersgilden uit Vlaanderen. Talrijke voorname personen waaronder stadsmagistraten, vorsten en edellieden waren lid van de St.-Jorisgilde en namen deel aan de feestelijkheden en wedstrijden. We vermelden ondermeer Filips de Stoute, Karel de Stoute, Maximiliaan van Oostenrijk, Filips de Schone, Keizer Karel, Filips II, aartshertog Albrecht, … .  De registers vermelden ook de namen van de zussen van Keizer Karel, Maria van Hongarije,  Isabella van Denemarken, Margaretha van Parma, aarshertogin Isabella van de graven Egmont en Hoorn. Verder waren er ook leden onder de geestelijken waaronder de bisschoppen Triest en P. Damman, de abt van de St.-Pietersabdij Viglius d’Aytta. Bij intrede in de gilde werd de doodschuld getekend. Bij overlijden kon een overeengekomen bedrag bij de nabestaanden worden geïnd.

gent-sint-jorishof1584

De tweede helft van de 16e eeuw raakte de gilde in verval. Met Albrecht en Isabella kwamen rustiger tijden. Om de gilden te steunen werd door het stadsmagistraat op 29 november 1605 een ordonnantie uitgevaardige waarbij schepenen en gemeentebedienden lid moesten zijn van een gilde. 

capture-decran-1633Eind 17, begin 18e eeuw zorgen oorlogen voor een ongunstig klimaat in onze omstreken. De devolutieoorlog (1665-1669), de 9-jarige oorlog (1688-1697) en de Spaanse Succesieoorlog (1701-1714) brachten vele steden in een benarde financiële situatie. Rond 1703 worden vele openbar gebouwen en ook de lokalen van de 4 hoofdgilden gebruikt voor het logement van de troepen. Op 3 april datzelfde jaar krijgt het stadsbestuur de toelating de 4 hoofdgilden op te heffen. Het St.-Jorishof werd verhuurd als “herberghe ofte huys van teere”, de kapel en de grote zaal werd ter beschikking gesteld van het garnizoen.

GentSt.-JoorisEens het gevaar geweken werd de gilde in 1727 in al haar rechten hersteld na het afschaffingsdecreet uit 1703 waarbij de Koning van Spanje de 4 hoofdgilden zou afschaffen. Op 12 november 1729 hernam de gilde “St.-Joris” haar activiteiten. Ook is door de “Schepenen van de Keure ende Raedt der Stadt Ghendt” op 19 april 1730 een nieuw reglement goedgekeurd bestaande uit 14 bladzijden en 59 artikels. De vreugde was van korte duur want Lodewijk XV deed op 25 juli 1745 zijn intrede in Gent. De Franse bezetting eindigde op 28 januari 1749 na het ondertekenen van de “Vrede van Aken” op 18 oktober 1748. Een periode die de schulden van Gent hoog deden oplopen omwille de vele opeisingen en oorlogslasten. Al werden de Oostenrijkse oorlogstroepen geestdriftig ontvangen.

Dan kregen we in 1789 de Brabantse omwenteling waarbij ondermeer de St.-Jorisgilde instond voor de ordehandhaving. Uiteindelijk zal in 1793 de laatste koningsschieting plaatsvinden vooraleer op 4 juli 1794 de Franse troepen hun intrede deden. Het St.-Jorishof is toen verkocht geweest als nationaal goed waarbij de St.-Jorisgilde, na in 1804 opnieuw toelating te hebben verkregen zich te verenigen, zich verplicht zag een ander onderkomen te zoeken.

Capture d’écran (1126)

Sedert 1838 deed de ruime bovenkamer dienst als ijzer- en blikwinkel met speelgoedbazar. Op de gevel was vermeld: “Foore van Leipzig op het eerste. Vrije ingang”. Het gelijkvloers was, ondanks verschillende bestemmingen, vooral gekend als herberg. Ondermeer “Kantien van West-Vlaanderen” en “Verkoop van Oude Klare” waren hierbij zichtbaar geschilderd op gevel en vensters.

GentStjorishofJVerplancken1

St.-Jorishof – J. Verplancken

Vermeldenswaard is dat op 3 juli 1842, de dag dat het St.-Jorishof voor de 2e maal openbaar werd verkocht, in de nabijgelegen Veerstraat een zekere Karel wordt geboren. Een kunstwerk aan de St.-Jacobskerk herinnert ons aan die populaire volkszanger.

GentStjorishofmarcel-GentFb10

Dit hoekgebouw kwam in 1909 in handen van de Stad Gent, in 1911 prachtig gerestaureerd door architect Henri Geirnaert bijgestaan door stadsarchitect Charles Van Rysselberghe.

Midden 20e eeuw was hier bv. het Cour Saint-Georges gevestigd. Een restaurant met aanzien dat bij de oudere generatie Gentenaars vele herinneringen zal oproepen.

Ook in 2000 werden noodzakelijke restauraties uitgevoerd. De vele kruisvensters, trapgevels en getrapte dakvensters aan dit gebouw kenmerken de Vlaamse burgerlijke gotiek. De fries met wapenschilden, de bordestrap uit 1520, het Sint-Jorisbeeld op de nok en het gotische spitsbogenvenster vergroten nog meer de uitstraling van dit gebouw.

In 2014 opende het Sint-Jorishof opnieuw zijn deuren als herberg-restaurant. Eigenaar Peter-Jan Van Iseghem, gekend van de Amadeus-keten, kocht het na 10 jaar leegstand op waarbij studenten van de Kunstacademie dit prachtig pand bewoonden uit vrees voor krakers.

GentStJorishofhotelJVerplanken

St.-Jorishof – J. Verplancken

——————–

Bron:

Ghendtsche Tydinghen mei-juni 2014 – 43e jaargang nr.3

Ghendtsche Tydinghen 2004/2

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.