Roeien

De roeisport, één der oudste sporten ontstaan in Engeland (1818), is een sport waar vriendschap, solidariteit en inzet niet onbekend zijn en wellicht de sleutel vormen van het roemrijk verleden van ‘”Sport Nautique”. Opvoeding en karaktervorming zijn de pijlers van deze onvolprezen sporttak, die alhier glansrijk wordt beoefend en tot voorbeeld dient voor de komende generaties.

Na vaststelling dat er bij de studerende jeugd veel belangstelling voor het roeien bestond, rijsde bij Dhr. Verbauwen, eigenaar van een kleine blekerij aan de Ekkergemse boorden van de Leie, het idee een roeivereniging te stichten. Op zijn weide bouwde hij een kleine loods om er de boten van zijn zoon en zijn studiemakkers in onder te brengen. Wie toen wilde roeien, diende zich een eigen boot aan te schaffen. Na verloop van tijd bleek dat de leden uitsluitend van het mannelijk geslacht waren behorende tot de welstellende burgerij. Roeien was in die tijd geen volkssport maar een bevoorrechte sport. Dhr. Verbauwen kwam echter te overlijden en de roeimakkers werden verplicht de opgetimmerde loods te verlaten.

Dit ontmoedigde deze enthousiastelingen niet want op 15 april 1883 huurden zij een kolenmagazijn aan de Marcellisbrug bij het toenmalig Zuidstation. Op uitnodiging van één der vrienden, Ernest Schepens, werd in het “Café du Géant” een bijeenkomst belegd waarvoor 22 jongeren waren opgekomen. Een voor1opig comité werd aangesteld en bestond uit de Heren Schepens, J. Sioen, R. Berragan, U. De Vries en Flor, Roeckaert. Na een vrij kort debat kon worden overgegaan tot het stichten ener vereniging. Dat zelfde komiteit werd gelast met het opmaken van de stichtingsakte en een reglement van inwendige orde. Verder werd uitgekeken naar een meer geschikt lokaal als botenloods of naar een stuk grond waarop een botenloods zou kunnen gebouwd worden.

Op een nieuwe algemene vergadering, waarop 48 aanwezigen werden geteld, werd dan op 19 APRIL 1883 de stichtingsakte ondertekend door: Ernest SCHEPENS, J. SIOEN, Richard BERRAGAN, Uhr DE VRIES, Florimond ROECKAERT, H. VERBRUGGHE, Arthur VERSTRAETEN, en Octaaf SCHEPENS. 48 leden werden ingeschreven en het lidgeld bepaald op 15 Fr voor 1 jaar. Een voorlopig bestuur werd gekozen. Echter zonder voorzitter want een “geschikt persoon” zou na verloop van tijd wel gevonden worden.

Waarom het “SPORT NAUTIQUE” werd, kan in het archief niet teruggevonden worden. Onder de, op die datum, reeds bestaande roeiverenigingen treffen wij eraan als :Club Nautique, Cercle Nautique, Réunion Nautique, Union Nautique, en Sport Nautique. Zo bestond reeds de Sport Nautique de Liège, de Sport Nautique de Bruxelles, de Sport Nautique de Bruges dus waarom nu geen Sport Nautique de Gand ? Als tegenhanger van Club Nautique de Gand ? … Wij denken, dat dit wel het juiste antwoord is ! Op 16 Januari 1887 wordt de Belgische Bond der Roeiverenigingen gesticht. Wij sluiten er ons onmiddellijk bij aan. In de loop der jaren onderging onze naam nochtans enkele veranderingen.

DE GENTENAARS WINNEN TE HENLEY

Donderdag 24 mei 1906. Hemelvaartsdag. De regatten te Terdonk hebben een massa belangstellenden gelokt. Na de regatten komen de besturen van de Club Nautique en van de Sport Nautique overeen een ploeg te vormen om aan de wedstrijd te Henley deel te nemen. Dagelijks wordt er nu geoefend op de Brugse vaart door de achtriem; afstand : 2280 meter. Op 1 juli verslaat de Gentse ploeg de ploeg van Magdale College van Oxford met 1 1/4 lengte. Op donderdag 5 juli in de slotkoers van de Challenge Cup wedstrijd overwint Gent met een voorsprong van drie lengten de ploeg van Trinity Hall. De Gazette van Gent van 5 juli, die ’s avonds verschijnt, vermeldt reeds de overwinning. Van zodra de uitslag bekend was, werden talrijke huizen bevlagd. Het was de eerste maal, dat de Challenge Cup door een buitenlandse club werd gewonnen. Op donderdag 12 juli werden de overwinnaars van Henley plechtig ontvangen. Aan het Zuidstation vormde zich een grote stoet met al de Gentse maatschappijen. De stoet trok naar het stadhuis, waar burgemeester Braun aan de beide roeiverenigingen een gouden medaille overhandigde; de roeiers, de roeimeester en de gangmaker ontvingen een verkleind model. ‘De prachtige beker werd in het uitstalraam van een winkel in de Vlaanderenstraat tentoongesteld. Daarna ging de beker naar het Museum voor Schone Kunsten waar hij bewaard werd voor de wedstrijd in 1907. Door koning Leopold II werd aan de Club Nautique de titel “Koninklijke Maatschappij” verleend.

Op donderdag 9 mei 1907 hadden opnieuw de regatten te Terdonk plaats en dit in aanwezigheid van prins Albert. De prins kwam aan in het Sint-Pietersstation en reed in een automobiel met de gouverneur naar de voorhaven waar hij overstapte op het jacht Brabo van de heer Osterrieth. Naarmate de wedstrijd te Henley opnieuw naderde groeide de spanning. De bijna dagelijkse oefeningen op de Brugsevaart lokten nog meer volk dan in 1906. Op vrijdag 28 juni vertrokken onze roeiers naar Engeland. Ook burgemeester Braun en Jacques Feyrerick, afgevaardigde van de Sport Nautique, reisden naar Henley. Op 3 juli werd door de Gentse ploeg de Leanderclub verslagen met een vierde bootlengte. Op vrijdag 5 juli werd de finale betwist. Reeds in de vroege namiddag was een grote menigte sportliefhebbers samengestroomd in de Schouwburgstraat waar de beide clubs hun lokaal hadden. Rond vier uur kwam per telefoon een bericht uit Brussel dat de overwinning van de Gentenaars meldde. Wat later kwam het telegram “De Gentenaars hebben gewonnen met een bootlengte”. De Schouwburgstraat was zwart van het volk. Uit het Café des Arts, het lokaal van de Sport Nautique werden honderden bloemen geworpen. Op korte tijd waren alle openbare gebouwen en honderden huizen bevlagd. De provincieraad, die juist vergaderde, zond onmiddellijk zijn gelukwensen aan de beide verenigingen. Op het Belfort werä om vijf uur en om acht uur de grote klok geluid. Hier de lijst van de overwinnaars :

Poma R. -12.10.1885 1,83 m 75 kg.

Desomville 0. 19.8.1879 1,76 m 82 kg.

Veirman P. 23.2.1881 1,84 m 80 kg.

Vergucht F. 30.12.1885 1,88 m 80 kg.

Van Roy A. 18.6.1882 1,84 m 77 kg.

De Geyter P. 14.10.1879 1,79 m 70 kg.

Visser G. 20.4.1880 1,71 m 72 kg.

Molmans V. 8.11.1879 1,69 m 70 kg.

Stuurman : Colpart R., 1,64 m 70 kg.

In de eindwedstrijd hadden de overwinnaars de Christ Church van Oxford verslagen. Op maandag 8 juli 1907 werden onze roeiers plechtig gehuldigd. Aan beide maatschappijen werd een gouden medaille gegraveerd door H. Le Roy uitgereikt. De deelnemers ontvingen een bronzen exemplaar. De tekst op de medaille luidt : “De Stad Gent aan de overwinnaars der Great Challenge Cup, 5 Juli 1907. Henley.”, alsmede de namen van de beide voorzitters, de acht roeiers, de stuurman en de beide roeimeesters.

Nog twee maal zouden de Gentenaars deelnemen aan de wedstrijd te Henley. In 1908 verloren de Gentse roeiers tegen de Leander Club, die de beker won. In 1909 werd opnieuw een ploeg samengesteld. Vanáf 9 juni werd er geoefend op de Brugse vaart. Op woensdag 7 juli versloegen de Gentenaars de Magdalena club in de halve fmale. Op 8 juli werd het Jezus college in de finale met anderhalve lengte verslagen. Voor de derde maal had Gent de trofee gewonnen. Aan de lokalen “Het Haasken” op het Koophandelsplein en het “Café des Arts” in de Schouwbrugstraat krioelde het van het volk. Een half uur nadat het bericht van de overwinning was aangekomen, wapperde in gans de stad de nationale vlag. De grote klok van het belfort luidde, de beiaard speelde. ’s Avonds werd een concert gegeven op de Kouter. In cinema Eden werd de vertoning onderbroken om aan het publiek het nieuws te melden en op het doek werden enkele zichten van Henley geprojecteerd. Op donderdag 15 juli, week van de Gentse kermis, hielden de mannen van de achtriem hun triomfantelijke intrede. Ze werden opgewacht aan het Sint-Pietersstation waar de stoet met tientallen muziekkorpsen en meer dan vijftig verenigingen werd gevormd. Gezeten in een mailcoach deden de overwinnaars een zegetocht door de stad. Ter herinnering aan deze overwinningen werd een kaai langs de Leie “Henleykaai” genoemd.

Het valt wel op, dat vooral vóór en tot lang nà onze stichting er geen enkele Nederlandse benaming wordt aangetroffen. Dit werd dan ook als een natuurlijk verschijnsel beoordeeld gezien de welstellende burgerij enkel het Frans als omgangstaal gebruikte.

In 1962, bij mijn aanstelling als secretaris komt daar verandering in. Alle verslagen en briefwisseling worden in de Nederlandse taal opgesteld en alle zittingen en bijeenkomsten in onze Vlaamse taal geleid. Ook in het Staatsbestuur is er een gevoelige wijziging vast te stellen. Het Ministerie van Nationale Opvoeding en Cultuur wordt gesplitst in 2 afzonderlijke besturen nl. het A.D.E.P.S. voor het Franse landsgedeelte en B.L.O.S.O.voor het Vlaamse landsgedeelte. Daar dienden wij nu ook rekening mee te houden.

Om verder van het B.L.O.S.O.toelagen te kunnen genieten moeten wij als Vlaamse vereniging, een Vlaamse naam dragen. In zitting van 5 November 1964 werd besloten de naam van de vereniging te veranderen in “Koninklijke Roeivereniging Sport Nautique”. Dit bleek een 10-tal jaren voldoening te schenken toen bleek dat enkel verenigingen met een volledig Vlaamse naam van een toelage konden genieten. In de statutaire ledenvergadering van 6 Februari 1975 zal de vereniging voortaan als “Koninklijke Roeivereniging “SPORT GENT” door het leven gaan. Pas op 27 Januari 1889 wordt commerçant Heer Gustave Demelle als eerste voorzitter gekozen.

Er was geen voorzitter in de periodes (1900-1904), (1909-1920) en (1933-1934). Ter wille van hun morele en invloedrijke tussenkomst, fungeerden ook op de lijst van de bestuursleden, als ere-voorzitters van 1904 tot 1914 Graaf de Kerchove -d’Exaerde, Gouverneur van de de Provincie.O.Vl. en Baron Emiel Braun, burgemeester van Gent; van 1925 tot 1941 Graaf Maurice de Smet de Naeyer en George Nachez, Schepen van de Stad Gent van 1956 tot 1961, het jaar waarop George Nachez het voorzitterschap in handen nam.

Na de stichtingsakte vestigt men de zetel onzer vereniging in de lusthof “De Vledermuis” aan de Kortrijkse Poort. Met de inbreng van 48 leden bezaten wij reeds 3 boten en in 1884 kwam nog een lid opdagen met een 4-riemboot met vaste banken. Als uniforme kledij waren de roeiers getooid met een zwarte baret met witte ster erop. In de Belgische kampioenschappen haalden 4 onzer roeiers reeds een 2e prijs. In 1885 nemen wij voor de 1e maal deel aan de “Internationale Roeiwestrijden” te Terdonck. Vervolgens klimt het ledental tot 82. De botenloods wordt overgebracht naar de Lindelei in een lokaal “broodmagazijn” genaamd. In 1886 krijgen wij van de stad Gent, een toelage om als nummer op het programma der Gentse Feesten, roeiwedstrijden in te richten.

In die tijd werd geroeid voor geldprijzen, waarvan 3/4 aan de roeiers werd toegekend en 1/4 aan de vereniging toekwam. Bij zijn aanstelling als voorzitter schonk de heer Delmelle aan zijn vereniging een vaandel in blauw en witte kleur. In 1894 huurt men op de Akkergemlaan (thans Einde Were) een bergplaats voor boten met een kleine woning eraan, eigendom van de Heer Loontjes.

In 1906 kan onder de benaming van “Société Auxiliaire du Sport Nautique de Gand” de eigendom die wordt gehuurd worden aangekocht. Een botenloods wordt op die grond gebouwd en het huis wordt als woning voor een lokaalhouder ingericht. Dit is ook het jaar van de 1e overwinning te Henley. Een gemengde ploeg met 4 roeiers van Club en 4 van Sport bracht voor de eerste maal “The Great Challenge Cup” naar Gent. In 1907 herhaalde zich deze overwinning in een spannend historisch geworden eindsprint. Deze nieuwe zege bezorgt ons de vererende titel van “Koninklijke Maatschappij, en een nieuwe achtriemboot ons geschonken door Baron Lambert de Rotschild. Intussen was de nieuwe botenloods Akkergemlaan klaar gekomen en wordt hij op 10 November 1907 ingehuldigd.

Een andere tijding komt nu de reeds moeilijk te overbruggen moeilijkheden aanvullen : de Leie achter de botenloods zal gedempt worden! Onze aanlegsteiger dienden wij te verplaatsen naar de Leie aan de “Overzet”.

Intussen zijn wij 1954, is de “Watersportbaan George Nachez” geboren en wordt Club en Sport op beide oevers een stuk grond voorbehouden om er een botenloods met lokaal en aanhorigheden op te bouwen. Op de Watersportbaan Geo. Nachez, hebben dan in 1955 de Europese Kampioenschappen plaats. Club en Sport worden met de inrichting ervan gelast. Op 24 augustus 1955 wordt de Watersportbaan door burgemeester L. Merchiers plechtig ingehuldigd. De plans voor het nieuwe lokaal worden opgemaakt door architect Rob. Smeesters, lid van onze vereniging sinds 1932. Zij worden aan stad en urbanisatiedienst voorgelegd en na enkele opmerkingen aangenomen. Staat en stad komen voor 50% tussen in de bouwkosten. het lokaal gelegen “Einde Were” wordt verkocht en de opbrengst ervan zal dienen om tegemoet te komen in de bouwkosten van het nieuwe lokaal.

Op 15 November 1961 verschijnt het 1e nummer van het verenigingsblad “NOOIT GEDACHT” dat als tweemaandelijks tijdschrift een nauwe band smeedt tussen bestuur, roeiers en leden. In 1963 telt de vereniging 730 leden. Op 19 Juli 1964 wordt hernomen, op voorstel van voorzitter George Nachez, met een oude traditie nl. ter gelegenheid van de Gentse Feesten jaarlijks roeiwedstrijden in te richten.

Door het B.L.O.S.O.werden wekelijks initiatiecursussen over roeien ingericht, waaraan alle jongens en meisjes kunnen deelnemen. Zij worden gegeven door roeiers die het diploma van monitor hebben bemachtigd, en “Sport” stelde daarvoor zijn lokalen ter beschikking. Gevolg: in 1978 wordt met verschillende personen die de cursus met succes hadden gevolgd een damesafdeling gesticht.

Activiteiten

Reeds 3 jaar na de stichting denkt men eraan reeds roeiwedstrijden in te richten in de Voorhaven te Gent als feestnummer op het programma der Gentse Feesten. Daar het stadsbestuur van Gent weigerde zag men voorlopig af van het inrichten van wedstrijden. Maar op 15 juli 1889, met toelage van het stadsbestuur, worden roeiwedstrijden ingericht in de Voorhaven als feestnummer op het programma der Gentse Feesten. Ook op 15 juli 1894 wordt deze reeks wedstrijden verder ingericht. Op een kiosk, geplaatst door de Stad Gent, luistert een muziekkorps het “waterfeest” op.

Alle ogen waren gevestigd op het tot stand komen van de Watersportbaan George Nachez. Zij was in oktober 1954 afgewerkt en kon op 24 augustus 1955 ingehuldigd worden. Door de K.B.B.R. worden wij aangesteld om in samenwerking met “Club” de Europeese Roeikampioenschappen in te richten van 25 tot 28 augustus 1955. 21 landen namen er aan deel en lokte de belangstelling van minstens 50 000 toeschouwers.

Op verzoek van de K.B.B.R. worden Club en Sport gemachtigd een 1e Noordzee Match op 13 september 1959 in te richten. Op 25 september 1960 is er op het Kanaal van Terneuzen een marathon te roeien nl. Meulestede-Zelzate-Terneuzen en terug. Door de grote bijval bij de roeiers wordt op 17 September 1961 een marathon Gent-Zelzate-Gent ingericht en het jaar erop opnieuw op 23 september 1962. Op 23 September 1963 komt terug een marathon aan de beurt, maar deze maal op de Watersportbaan, gezien het lokaal en de botenloods waren afgewerkt.

Nog een melding van een bijzondere gebeurtenis van het honderdjarig bestaan. In het jaar 1929, op voorstel van de heer Victor De Bisschop (bestuurslid van “Club Gent”), wordt overgegaan tot het inrichten van een jaarlijkse “Match” tussen een achtriemploeg van Club en één van Sport. Deze ontmoeting tot doel beide verenigingen een gezonde en sportieve rivaliteit bij te brengen, had jaarlijks plaats op de Brugse Vaart tussen Mariakerkebrug en Bierstalbrug (2110m) en kreeg de naam “MATCH CLUB SPORT”. Deze “race” had een buitengewone grote belangstelling en werd door duizende leden en sympathisanten van beide clubs gevolgd. Door de “Maatschappij der Buurtspoorwegen” werd een stoomtram met een 40 tal wagonnetjes voorzien waarin duizenden supporters van beide verenigingen juichend of aanmoedigend hun roeiers van op de oever konden volgen. Deze wedstrijd had 40 maal plaats.

———-

Bron:

Ghendtsche Tydinghen 1983 – Vol 12 N°2/N°3

Ghendtsche Tydinghen 1977 – Vol6 N°5