Zuidstation

gentzuidstation

Zuidstation gevel Graaf van Vlaanderenplein

De industriële omwenteling in het toen nog jonge België leidde een periode van vernieuwing in binnen de bestaande maatschappij. Deze verandering betekende eveneens een modernere aanpak van de infrastructuur bij de spoorwegen, gerechtshoven, bankgebouwen, gevangenissen, etc..

gentdezuidstatiepostkaart

Zuidstation  ingang Woodrow Wilsonplein – postkaart

In de Muinkmeersen, tot 1796 eigendom van de monniken van de St.-Pietersabdij, verrees het station Gent-Zuid op 28 september 1837 als eindstation van de lijn Gent-Mechelen. Dit gebied was een laaggelegen strook braaklanden die tot 1835 dienst deden als bleekweiden voor de katoenindustrie. Deze keuze vermeed grote afbraakwerken en hield de kosten laag. Bijkomend was het centrum op wandelafstand bereikbaar.

Er ontstond een reizigersdienst van koetsen getrokken door paarden die elk een tiental reizigers kon vervoeren. Er was een hevige concurrentie waar te nemen om zoveel mogelijk reizigers in één rit tot dienst te zijn. Van de 15 koetsiers bij aanvang bleven er na één jaar nog 5 over. Na 10 jaar waren er nog 2 actief: één voor het “Hôtel de Flandre” en één voor het “Hôtel de Courtrai”, allebei gelegen aan de Poel-Drabstraat. Enkele jaren later verdwenen beide uit het straatbeeld.

gentzuidstationgekleurdepostkaartrolanddesmetfb

Zuidstation Graaf van Vlaanderenplein – Roland de Smet – Fb

De meersen lagen echter “intra muros”. Wat betekende dat de octrooirechten van kracht waren op alle goederen binnen de stadsomwalling die voor intern gebruik werden verhandeld. Steden hadden  het recht hierop toegangsgelden te vorderen. In een conventie, bekrachtigd bij Koninklijk Besluit van 1837, is vervolgens vastgelegd dat het spoorwegterrein ontheven wordt van alle stedelijke taksheffingen. In ruil werd het gebied hermetisch afgesloten en zal de regering zorgen voor de aanleg van straten en grachten in de Muinkmeersen.

gentzuidstationpostkaart

Zuidstation zicht op Woodrow Wilsonplein – postkaart

De Wet Frère-Orban voorzag in 1860 de afschaffing van de octrooirechten. Wat de afsluiting van het stationsterrein overbodig maakte. En de burgers vrijgesteld werden van het betalen van tol aan de stadsgrenzen.Wat op zijn beurt leidde tot het neerhalen van stadsomwalling en stedelijke poorten. De Hubert Frère-Orbanlaan aan het Zuidpark herinnert ons aan deze beslissing van een geprezen liberaal politicus.

De sectie van den “yserenweg” tussen Dendermonde en Gent, de eerste spoorweg, is toen op 28-09-1837 plechtig ingehuldigd door Leopold I en genodigden. Het station beperkte zich tot een terrein waarover verschillende sporen liepen en enkele gebouwtjes zoals een wachthuisje, een bagageruimte, een technische loods en een waterresevoir. Nadien werd de spoorlijn doorgetrokken naar Brugge en verlengd naar Kortrijk.

gentzuidstationpostkaartrolanddesmetfb

Zuidstation postkaart – Roland de Smet – Fb

zuidstation oud

Hoofdingang Zuidstation

Vanaf 1842 werden plannen gesmeed voor een nieuw stationsgebouw. Toen bleek dat de treinstatie uit haar voegen barstte moest het in 1848 plaats ruimen voor een nieuw station dat in 1850 was afgewerkt.

Op 1 april 1857 werd de verbinding met het Handelsdok in gebruik genomen. Paarden trokken de treinstellen om scholen en kloosters de rust niet te ontnemen. Het eensporig tracé, genaamd Passage Van Der Bruggen, liep via de Tweebruggenstraat over de Nieuwenbosbrug en de Fernand Lousbergbrug richting Kasteellaan om aan de Dampoort te eindigen.

Gent Zuidstation

Foto vanop voetgangersbrug St.-Lievensdoorgang-Gustaaf Callierlaan

gentgraafvanvlaanderenpleinvoor1883stadsarchief-scms-gent

Graaf van Vlaanderenplein vóór 1883 – Stadsarchief-SCMS, Gent

Richting centrum werden verschillende straten aangelegd voor een vlottere bereikbaarheid. In volgorde van aanleg creëerden wegarbeiders de Keizer Karelstraat (1837-1841), het Sint-Annaplein (toen Jacob van Arteveldeplein: 1841-1846), de Zuidstationstraat (1845-1846) en in een later stadium de Vlaanderenstraat (1883). De Charles Marcellisbrug (1844) over de Muinkschelde verbond de St.-Pieterswijk via de Lammerstraat met het Zuidstation.

Boven de hoofdingang van het Zuidstation bevond zich sinds 1852 een bronzen beeld. Het was een symbolische voorstelling van België nl. een zinnebeeldig figuur met lauwerkroon in de ene hand leunend op een zwart schild met gouden leeuw. Dit pronkstuk was van de hand van beeldhouwer Willem Geefs. Op de plaats waar de fontein zich bevond vóór het station kwam in 1908 het standbeeld van Oswald de Kerckhove. De Eerste Wereldoorlog deed het beeld transformeren tot kanonspijs.

gentzuidstationoudepostkaartrolanddesmetfb

Zuidstation postkaart – Roland de Smet – Fb

Het station verloor aan belangrijkheid en in 1930-1931 verdween het voorgoed uit het stadsbeeld. Eerder had op 6 oktober 1928 een allerlaatste trein het Zuidstation verlaten. De afbraakwerken gebeurden door een firma van 2 schoonbroers nl. Van Sele – De Maere. Alles werd met de hand afgebroken en men recupereerde zoveel mogelijk materiaal om 2e hands te verkopen. Dit materiaal werd ondergebracht in hun magazijn gelegen in de Ossenstraat, en al het vervoer gebeurde, ook voor het afbraakpuin, met ofwel paardekar of handkar (steekkèrre). De vrijgekomen gronden waren contractueel enkel geschikt voor de aanleg van park en openbare wegen.

Met de zuilen die zich aan de voorgevel bevonden van het Zuidstation is in 1932 een arcade of zuilengalerij opgericht aan het einde van het Zuidpark (Jules de Bruyckerdreef) ter herinnering aan de oorlogsslachtoffers.

———-

Bron:

Gent in oude prentkaarten –  A. Verbeke en J. Decavele

Albert sugg en de Belle Epoque in Gent: serie 18-Het Zuidstation

Ghendtsche Tydinghen 1993

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s