Kraanlei

Deze straat vewijst, zoals op de foto is uit te maken, naar de kraan (G) die hier eeuwenlang dienst deed op een perceel gelegen Kleine Vismarkt, Leie en Kraanlei.

Capture d’écran (1437)

Het oprichten van deze kraan op 6.08.1354 zou gebaseerd zijn naar een ontwerp van Archimedes. Een andere bron spreekt dan weer over de oprichting van een kraan in 1364-1365. Het pleintje was ingesloten door een omheining met poort, bewaakt door officianten van de stedelijke wijnpachters. Hier bevond zich de wijnmarkt, waarbij de kraan aanleiding was tot de ontwikkeling van de wijnactiviteit. Want naast het lossen werden de vaten ook geroeid(peilen en meten), belast en verhandeld.

 

Het waren de wijnschroders die, in de functie als havenarbeiders, ook het alleenrecht bezaten om alle in Gent gekochte of verkochte wijn te lossen, te laden en te vervoeren. De wijn uit Frankrijk en Spanje werden in Middelburg en Damme overgeslagen op Gentsche “schepen” die de vracht via de Lieve richting Kraanlei verscheepten. Sedert de 16e eeuw was het de Sassevaart die dienst deed als transportroute en sinds 1625 ook via de Brugse Vaart richting haven van Gent.

 

Met schrooien of schroden wordt verwezen naar het op- en afladen van zware lasten. Wat wijnschroden betreft het omhoog of omlaag rollen van de wijnvaten of fusten over een schrootladder. Wat niet meer is als twee evenwijdige houten latten verbonden door verticale latten tot functie voor het in- of uitladen van wijnvaten. Ook het manipuleren van de tonnen wijn door middel van een kraan wordt wijnschroden genoemd.

 

In verband hiermede waren er aanvankelijk korte en lange schrootladders, getrokken door paarden. Vervolgens waren er korte schrootladders op wielen of “korte wagen”, waarmee direct de link is gelegd wat betreft de etymologie voor de “kurtwoagen” of “kruiwagen”.

 

Kraankinders waren knechten of dienaars die niet enkel ten dienste stonden van de wijnschroders, maar ook voor het lossen van siroop, azijn, olie, kanonnen, molenstenen, … Daarbij volgend versje over de wijnschroders, gezegd kraankinderen :

 
 

         Kon ik maar ooit de fiere kraankinderen

          uit het magische ruim des tijds ophijsen,

          hun boeiende levensverhaal

          zou bij elke tred in het treerad opwindend herrijzen,

          en zoals uitgelezen most langzaam tot mooie

          onvergetelijke wijn rijpt,

          zo zou hun vergane levenswandel

          ons gistend voor de geest kunnen rijzen…

 

———-
Bron:
 
Ghendtsche Tydinghen mei-juni 2010 – 39e jaargang nr. 3