Patershol

Gent 27.05.2013 050In de schaduw van het Gravensteen tref je het Patershol aan. Deze historische wijk ligt afgezonderd ten NW van het stadscentrum en bezit nog een typisch middeleeuwse stratenpatroon dat zich kenmerkt door nauwe doorgangen.

Het “Patershol” was in eerste instantie de naam van de toegang tot het klooster van de Karmelieten of Vrouwebroers die uitgaf aan de Patersholbrug. De brug lag over de gedempte Plotersgracht tegenover de Rode Koningstraat.

GentPatersholGidovanGentFb

Patershol – Gido van Gent – Fb

Die toegang was nogal donker en redelijk laag uitgevend op een binnenplaats waarbij al vlug het verband werd gelegd met een hol. Na verloop van tijd kreeg de wijk de naam van “Patershol”.

De ontwikkeling van het Patershol is gelinkt aan de evoluties binnen de versterkte grafelijke burcht “Gravensteen”. Het grafelijk kerndomein bestond uit 2 zones. Een eerste gebied rond het Veerleplein-Gravensteen en een tweede zone in het oosten grenzend aan de Plotersgracht.

GentpatersholgeziendoorloopdullegrietginomissiantFb

Gino Missiant – Fb

Verder tot aan de Lange Steenstraat behoorde toe aan het ’s Borgravengerechte, een heerlijkheid (landgoed) in leen van de graaf van Vlaanderen.

Op onderstaand plan dd. 1534 zie je het Oudburg castrum of burchtgebied met links centraal het Gravensteen met aan de overzijde van het plein de St.-Veerlekerk. Rechts merk je de Grauwpoort.

gentplanoudburg1534(2)

Gent – plan Castrum (burchtgebied) Oudburg – Gent Schets van een sociale geschiedenis Hans Van Warveke Gent-Stadsarchief

404

De Kraanlei – zicht op Leie en Patershol

In 1274 verkocht gravin Margaretha het grafelijke gebied Oudburg aan de stad Gent. Rond de 13e eeuw kwam het gehele Patersholgebied binnen de laat-middeleeuwse vestinggordel te liggen.

Drie omvangrijke bouwwerken beïnvloedden de omgeving van het Patershol nl. het klooster van de Geschoeide Karmelieten gebouwd in 1287,  het Kinderen Alijnshospitaal uit 1363 waar nu het Museum van Volkskunde is gehuisvest en het Drongenhof uit de 14e eeuw behorend tot de Norbertijnerabdij.

Kinderen Alynshospitaal (Museum voor Volkskunde)
Kraanlei – Gent in oude prentkaarten

Steunend op historische bronnen woonden er vanaf de 10e eeuw lederbewerkers op deze plaats. Archeologisch is er sprake van eind 12e eeuw. Ook ambachtslui, kooplieden en herbergiers kwamen zich hier vestigen.

Gent 27.05.2013 048Huidige straatnamen verraden vroegere ambachten. Zo verwijst de Corduwaniersstraat naar het leder uit Cordoba en de Plotersgracht naar de ploter die het schapenvel ontdeed van zijn wol.  Nog tot de 17e eeuw zouden handbewerkers de wijk bevolken.

Door de rechterlijke activiteiten in het Gravensteen (Raad Van Vlaanderen, College van de Oudburg) telde het Patershol in de 17e-18e eeuw vele advocaten en magistraten onder zijn inwoners. Gent 04.08.2013 009Wat duidelijk is op te maken aan de plaatselijke statige herenwoningen.

De industriële ontwikkelingen deden arbeiders de wijk bevolken. Eind 19e eeuw verlegde de activiteiten zich naar de grensgebieden en de arbeiders verdwenen uit het straatbeeld. Het Patershol verviel in een armtierige buurt van kroegen, bordelen, logementshuizen, verkrotting,  … . Tot aan de 2e wereldoorlog was het Patershol gekend als “rosse buurt” waar o.a. de Rode Koningstraat meerdere huizen van ontucht telde.

GentderostewasserantoondeloofFb

de Roste Wasser – Antoon de Loof – Fb

In Gent kregen opmerkelijke figuren al vlug een bijnaam. Een bekend figuur in het Gentse was “De Roste Wasser” die aan de Dampoort in de Schoolstraat een wasserij had. Vele klanten van hem waren café- en bardames. “Vive la liberté” en “al wie da geeft es mijne vriend” waren beruchte uitspraken van deze veelbesproken figuur.

Het Patershol was een volkse buurt waar al vlug iedereen een roepnaam had. Tiete Boree, Dikke Mie, Schele Tseef (die zag altijd zijn neus staan), de Maandagvechter, Loele de Vuilbak en Pierrot den Dief, Pierke Loge (kon goed zingen en sliep in een ijzeren ton), Tjeefke de Groenselman (woonde in het huidige ‘Klokhuis”), Keie Bijtarge (gaf haar minnaars steeds een beet in het oor), Dikke Tiete Borée (had grote borsten), Tseef de Zot, Pier de Marokander, Schieve Theo, Ana de Boerine, Mie Felo, Rachel het Groothooft, Car de Zot, Jerom den Duim, Kamiel Den boer, Vuile Julia, Kromme Clarisse, de Chakossedief, Mie de Snuifneuze, Kamiel de Meuleneerfreeter (was schilder en at meikevers op die kinderen vingen voor 1 frank, wat toen veel geld was) en de familie Tiens (grootvader had grote tenen), Frans de Koolmarchand, de Kapstokken, Maria Stoofhoutwijveke en Dikke Loeze.

GentPatersholAntoondelooffacebook3

Patershol – Antoon de Loof – Fb

Om af te sluiten bij Mijnheer Bastien, de meubelhandelaar. De titel van mijnheer verdiende hij door het feit dat hij twee jaar langer naar school was geweest dan de doorsnee bewoner van het Patershol. En hij praatte ook beschaafder Gents. Bij mijnheer Bastien kon iedereen terecht voor hulp met documenten of formulieren … zijn vergoedingen had hij wel graag in natura. Door zijn intellectueel peil kreeg mijnheer Bastien de titel van deken van de gebuurte.

Het “Aktieplan Patershol”, gestart in 1980, zal net als bij het Gravensteen zorgen voor een algehele transformatie van de wijk die zowel de toerist als de inwoner van Gent tot grote tevredenheid zal stemmen. Reeds in 1968 had architect Jean Zerck in zijn eindproject als student een herwaarderingsplan voor het patershol opgemaakt. Dit plan stond als patroon voor de ontwikkeling van stadswijken met een historische achtergrond. Het zal mede aanleiding geven om in 1982 het Patershol als eerste herwaarderingsbebied te kwalificeren. Hierdoor bleef het geschiedkundig karakter behouden gepaard met een algemene modernisering van de woningtoestand. Waardoor gezinnen uit de midden- en bovenklasse zich terug in het Patershol konden settelen. Natuurlijk bracht dit een waardestijging van de woningen en de wijk met zich mee waardoor vele inwoners verhuisden naar sociale woningen.

Heden is het aangenaam kuieren door de opgefleurde straatjes waar het middeleeuwse gebeuren, met het accent op Bourgondisch, wordt opgesnoven in restaurantjes en café’s.

De “Patersholfeesten” tijdens het 2e weekend van augustus nodigen alvast uit tot een origineel vermaakweekendje voorzien van de nodige culturele en muzikale afleiding.

Na alle straatjes te hebben verkend lopen we richting Gravensteen.

Vermelden we alleszins het Prinsenhof en het Rabot. Van grote geschiedkundige waarde en op wandelafstand gelegen maar niet behorend tot de Kuip. Via de Geldmunt en Lievestraat kom je aan de Lieve. Sla rechtsaf en blijf de kaai volgen. Op het einde staat een oude sluis bestaande uit twee torens nl. het Rabot. Het brugje voor dit bouwwerk, de St.-Antoniusbrug, leidt ons naar het Prinsenhof. Zie “Gravensteen”.

 

————–

Bron figuren Patershol : Facebook : “Ge zijt van Gent als ge … ”

Stadswandelingen in Gentse buurten – Gentse buurt- en aktiegroepen vzw

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s