Gravensteen

gentoudgravensteen 1895

Gravensteen 1895

In hun strijd tegen plunderingen lieten graven, toen nog koninklijke ambtenaren, versterkte toevluchtsoorden bouwen. Eind 9e eeuw vestigde graaf Boudewijn II een castrum (Romeins legerkamp) op de linkeroever van de Leie in de buurt van het Gravensteen. Rond dit castrum begonnen mensen zich te groeperen en huisvesten en zo kwam een tweede portus tot ontwikkeling op de rechteroever van de Leie.

Gent Gravensteen pentekening

Gravensteen – huis van de graaf met donjon

Opgravingen en onderzoek hebben uitgewezen dat er in de 10e eeuw op de plaats van het Gravensteen een hof aanwezig was bestaande uit een houten hoofdgebouw met bijgebouwen. Het maakte deel uit van het Castrum en de stadsomwalling die de Gentse burger moest beschermen. Het behoorde evenwel niet tot de middeleeuwse handelsstad. Dat gebeurde pas bij de stadsuitbreiding in de 13e eeuw.

Kerk van St.-Pharaïlde – Stadsarchief

Filips van de Elzas gaf in 1180 opdracht het Gravensteen uit te bouwen naar Syrisch model tot een grafelijke versterkte burcht. Op het grafelijk voorhof (St.-Veerleplein) kwam o.a. de  St.-Pharaïldekerk te staan.

Gent Gravensteen poortgebouw pentekeningDe graaf verving de Karolingische gouwindeling door kasselrijen of burggraafschappen rondom grafelijke burchten, met aan het hoofd een bruggraaf of kastelein verantwoordelijk voor de bewaking en het bestuur alsook belast met het voorzitterschap van de schepenbank bijgestaan door een schepencollege. Vlaanderen telde zo’n kleine 20 kasselrijen.

Kasselrijen waren op hun beurt onderverdeeld in ambachten, die op hun beurt uit parochies bestonden. Berijders stonden aan het hoofd van de ambachten en in dienst van de opperbaljuw of burggraaf.

Gent 27.05.2013 078Door de macht die de burggraaf verkreeg en zo een dreiging werd voor de graaf werd deze eind 11e eeuw vervangen door baljuws, ambtenaren met een bestuurlijke functie met  financiële vergoeding.

Graven vonden in het Gravensteen hun onderkomen tot graaf Lodewijk van Male in de 14e eeuw de grafelijke residentie verlegde naar het Hof Ter Walle, het latere Prinsenhof. Tot in de 18e eeuw bleef het Leenhof van de Oudburg (rechtbank) en de Hoge Raad van Justitie er gevestigd.

Gent 1860 - Veerleplein-Gravensteen’s Gravenburg behelsde de gronden omheen het Gravensteen met poorten omsloten, met grachten omgeven en met een eigen bestuur. Aan de ene zijde was er de Leie, aan de ander kant de Lieve door een gracht verbonden aan de Schipgracht. Deze gracht kreeg op termijn de naam “Plottersgracht” daar de leertouwers er hun velplotterijen mochten inrichten. Over die gracht werden verschillende stenen brugjes gebouwd, “de zeven brugskes”, waarvan de Gravenbrug aan de Geldmunt de voornaamste was.

Gent Gravensteen opschrift poortGent Gravensteen opschrift poort foto

Gent guillotine

In het Gravensteen vonden vele gruwelijke terechtstellingen plaats. Ook het grafelijke voorhof en omgeving was gekend voor huiveringwekkende taferelen. De guillotine, een bad met hete olie, onthoofding met bijl, ophanging, handafkapping, … .

Nadien werd het verkocht aan Jean-Denis Brismaille die het Gravensteen industrieel wou uitbuiten. Zo kwamen er o.a. katoenspinnerijen en een metaalconstructie-bedrijfje. In de 19e eeuw bestond de binnenplaats uit fabriekjes met woningen (cour des miracles) en was het buitenaanzicht al eeuwen verhinderd door huisjes.

gentoudwereldtentoonstelling1913posterDoor de verhuis van industrie en bewoners naar de stadsrand verkommerde het gebouw en besloot het stadsbestuur om er opnieuw eigenaar van te worden. Tussen 1898 en 1908 werd het kasteel gerestaureerd, vooral in het kader van de wereldtentoonstelling van 1913.

GentGravensteen1878etsErnestGeorgeebay

Gravensteen 1878 – Ets Ernest George – ebay

Vervolgens werd de grafelijke burcht wederom aan zijn lot overgelaten tot in 1980 “800 jaar Gravensteen” de aanzet was tot grote restauratiewerken die vandaag de dag het Gravensteen als grootste toeristische trekpleister van Gent hebben gemaakt.

Het Gravensteen is 4 maal belegerd geweest. Een eerste maal in 1127 kwam graaf Willem Clito schuilen toen hij door de Gentse bevolking werd bekogeld. Een tweede maal in 1302 wanneer de Fransgezinde schepenen zich hadden verschanst in de burcht. Onder het bewind van Jacob van Artevelde gebeurde dit voor een derde maal in 1339.

Gent3torensvanopGravensteenpostkaartRolanddesmetFb

Zicht op 3 torens van op het Gravensteen – postkaart

Een laatste belegering viel te beurt aan 138 universiteitsstudenten op 16 november 1949. Omwille de stijging van de bierprijs van 3 naar 4 frank palmden de studenten het Gravensteen in. Met een kar vol overrijp fruit werden de ordediensten bekogeld. Uiteindelijk werden de studenten overmeesterd doch onder druk van de publieke opinie werd er geen enkele vervolgd. Elk jaar herdenken de studenten deze gebeurtenis met een kortstondige bezetting van het Gravensteen, enkele speeches van studentenverenigingen en een stoet tot aan het Sint-Pietersplein waar het feest wordt afgesloten met een cantus.

 

 

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s