Groentenmarkt

GentgroentenmarktgalgenhuisjepoudRolanddesmetFb

Groentenmarkt ca. 1935 – Roland de Smet – Fb

De Groentenmarkt, het oudste stadsplein,  roept het roemrijke verleden van Gent helemaal op. Gebouwen en middenplein herinneren ons aan vele eeuwen van handelsactiviteiten. Hier werd aanvankelijk veemarkt gehouden en vis verkocht. En was het aldus gekend als de Vismarkt.

Reeds in 1191 staat de Vismarkt beschreven als “in foro piscium”.  In het toltarief van 1199 is het eveneens terug te vinden. Het evolueerde in 1280 naar “vander Vischmarct” en in 1331 naar “up de Vischmaerct”. Vis als haring, spiering, mosselen, zeebaars en allerlei zoetwatervissen werd aangevoerd van boven Antwerpen en de kuststreek. Vreemde visverkopers stonden afgescheiden van de plaatselijke visaanbieders. Het recht om vis te verkopen op de vismarkt stond beschreven als “tafel ter vischmaerct”.

Ook in de 14e eeuw was er warmoes (groente) te verkrijgen tussen de Vleeshuisbrug en de Hoogpoort. Het Sint-Veerleplein was toen de plaats waar groenten waren te verkrijgen.

Vier staken bakende deze marktplaats vóór 1483 af. Dit was van belang voor het bepalen van de standbelasting van de handelaars nl. het tolrecht “van ser Wasselin” dat reeds in voege was voor de 12e eeuw en tot eind 18e eeuw zijn nut zou hebben.

Gent Vleeshuisbrug-GroentenmarktNa 1483 vervingen 4 stenen pilaren de houten palen. Het was een verplichte schenking van sire van Maldegem wegens inbreuk op de privilegies van de stad Gent. Op iedere pilaar was een leeuw afgebeeld met afwisselend het banier van Oostenrijk, Bourgondië, Vlaanderen en Gent.

GentGroentenmarktoudepostkaartRogerWautersFb

Groentenmarkt – Roger Wauters – Fb

De vismarkt zou er tot 1689 plaatsvinden, waarna de visverkoop plaatsvond in de open ruimte tussen de restanten van de St.-Veerlekerk en het Wenemaersgodhuis op het Sint-Veerleplein.Begin 18e eeuw was er de groentenmarkt.

Gent kende in de late middeleeuwen een Klein Vleeshuis, opgericht in 1593 en afgebroken in 1822 ten gevolge de verbreding van de Kouterstaat (Vogelmarkt), en een Groot Vleeshuis aan de Groentenmarkt waarvan reeds geschreven bronnen in 1251. In de stadsrekening van 1332 wordt het Groot Vleeshuis voor het eerst vermeld. gent4 010Thuisverkoop was verboden waardoor een centraal vleeshuis de kwaliteit van het vlees kon verzekeren en de prijs kon drukken.

Rond 1407 wordt de vervallen houten markthal, “een leelick hauthuus dat groote scande was”,  door een grotere vervangen dat pas in 1419 was afgewerkt.gent10 007 Het dakgebinte, dat bijzonder stevig was door het hout in pekelwater te dompelen, werd in de tuin van het minderbroeder-klooster geconstrueerd op de plaats van het huidige oud gerechtshof. Ook de kanalen tussen de Leie en de markt werden overwelfd om de visaanvoer toekomstgericht mogelijk te maken. Het restafval van slachtdieren en het pluimvee verkocht men afzonderlijk  in houten penshuisjes die tegen de vleeshal waren aangebouwd.

Tot in 1755 greep de halfvastenfoor plaats in het Vleeshuis. Tijdens de vasten mocht er geen vlees worden gegeten en werden de “vleeschblokken” opzij geschoven. Enkel ’s zondags was er de mogelijkheid in het Klein Vleeshuis vlees te verkrijgen.

Groetenmarkt -Café de la potence (’t Galgenhuisje)
Gent in oude prentkaarten

Gent13.01.2013receptiestbaafs 079Voor 1690 werd alle vis voor Gent bestemd aangevoerd via de “Oude Vismarkt”, de vroegere benaming voor dit pleintje. Het Viskopershuis dateert van begin 15e eeuw en was recht tegenover het Vleeshuis opgericht. Meer dan 300 jaar werd hier vismarkt gehouden.

De 4 overwelfde kanalen tussen de markt en de Leie maakten dat met platte visschuiten het plein steeds bereikbaar was. Langs de zijde van de Leie zijn de gewelven nog goed zichtbaar. Op beslissing van het stadsbestuur vestigden de visverkopers zich nadien aan het Veerleplein.

De Oude Vismarkt naar schilderij uit 1650
Jan Baptist De Noter – Atlas Goetghebuer

De pomp in empirestijl dateert van 1812, geplaatst door Jean-Baptiste van de Cappelle naar een ontwerp van Pierre-Jean de Broe. Het water van de pomp, nu aangesloten op leidingwater, kon je vroeger best niet drinken.

Zoals in een liedje uit 1903 wordt bevestigd :

G’hebt hier op onze Groenselmort
Een pompe staan met stinkend water
Wie ervan drinkt, wordt ziek in ’t kort
Men spoelt in dat ondrinkbare nat
Al ’t geen g’ op de mort ziet prijken
 
 

gent galgenhuisjeDe Groentenmarkt was ook een plaats van executie waar vele “slechte” mensen werden te kijk gesteld voor de voorbijgangers. Getuige de halsijzers boven het Galgenhuisje en de ring in de muur van het Vleeshuis. Ook werden ze in een kooi “tentoongesteld”. In de 15e eeuw nagelde de beul zelfs verschillende personen met hun oor aan één van de vier schandpalen (iemand aan de schandpaal nagelen!), door heer Van Maldegem in 1483 bekostigd omwille schending van de Gentse privileges. Op 12 oktober 1782 werden de palen verwijderd.

Nadat het ministerie in 1920 het huurcontract opzegde diende het gebouw tot allerlei bestemmingen waaronder de Post, parkeergarage, markt voor groenten en fruit, vishandel, … . Vandaag huist er het Promotiecentrum voor Oost-Vlaamse streekproducten.

Langsheen de Pensmarkt en “de Spijker” bereiken we de oude haven aan de Graslei-Korenlei.

———-

Bron:

Een Hollands Soldaat Penseelt Gent – René De Herdt

http://www.inventaris.onroerenderfgoed.be

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s