Museum Dr. Guislain


Jozef Guislainstraat 43
B-9000 Gent

09/3986950
info@museumdrguislain.be

Guislain, Jozef (1797-1860)

Guislain wordt geboren in een familie van architecten. Niet zonder enige moeilijkheden kan hij geneeskunde studeren aan de Gentse “École de Médecine”. Het is de start van een succesvolle medische carrière.

Op 31 Juli 1819 promoveert Jozef Guislain tot Dokter in de Geneeskunde aan de Universiteit van Gent. Hij werd geboren op 2 Februari 1797 in een kunstminnende familie en het was de bedoeling dat de jonge Jozef, die veel talent bezat voor tekenen, architect zou worden.Tijdens het bezoek aan een vriend die geneeskunde studeerde ontdekt hij zijn ware roeping.

Hij laat het tekenen varen, assimileert op korte tijd het Latijn en begint zijn studies aan de “Ecole de Médecine”. In 1817 gaat hij over naar depas gestichte Universiteit en promoveert er 2 jaar later. De jonge Guislain wordt diep geschokt en komt in opstand tegen de onmenselijke manier waarop krankzinnigen behandeld worden: geketend, opgesloten in een stinkend hok worden ze bij de minste weerstand geslagen en behandeld zoals men het gevaarlijkste dier nog niet zou behandelen. Heel zijn leven zal hij een verbeten strijd voeren voor de lotsverbetering van deze ongelukkige mensen.

Hij doet baanbrekend werk op het gebied van de hervorming en de humanisering van de verpleging van geesteszieken. In 1828 wordt hij Hoofdgeneesheer van de Gentse krankzinnigengestichten om nadien in 1835, aangesteld te worden als Professor Physiologie aan de Gentse Universiteit nadat Professor Jozef Kluyskens, in naam van heel de Faculteit, er bij de regering op aangedrongen had hem te benoemen. In het verzoekschrift werd er vermeld dat daardoor de wens van allen in vervulling zou gaan.

Zijn wetenschappelijke werken volgen nu elkaar in snel tempo op en verwekken overal sensatie. Enkele jaren vóór zijn dood wordt één van zijn dromen verwezenlijkt nl. de bouw van het krankzinnigengesticht dat later zijn naam zou dragen. De plannen ervan werden ontworpen door de niet-gediplomeerde architekt Jozef Guislain. Jarenlang was hij Voorzitter van de Gentse “Société de Médecine” en in 1842 werd hij lid der Academie van Geneeskunde, later ook van de Keizerlijke Academie te Parijs.

Zo werden de krankzinnigen van het gewezen convent der Alexianen op de Schokkebroedersvest en verzorgd door de Broeders van Liefde op 14 oktober 1857 overgebracht naar het nieuw gesticht “Guislain” buiten de Brugse poort.

Hij stierf op 1 April 1860 en werd begraven op het Campo Santo.

Nog heel wat herinnert aan hem in Gent. Buiten het Guislaingesticht zijn er een Guislainstraat, een Guislainbrug en een Guislainstandbeeld dat ingehuldigd werd 27 jaar na zijn dood. In 1960 werd een gedenkplaat onthuld aan zijn huis in het Engelandgat. Deze werd geschonken door de Gentse psychiater Dr. Evrard. Als blijk van erkentelijkheid en waardering schonken zijn studenten hem in1855 een marmeren borstbeeld dat gemaakt werd door Antoon Van Eename.

Jozef Guislain was van betekenis op drie manieren: hij introduceerde de wetenschappelijke behandeling als hoofd van de Gentse psychiatrische instellingen, hij publiceerde en doceerde als hoogleraar aan de Gentse universiteit en hij klaagde als activist de mistoestanden aan in de Belgische psychiatrie en ijverde voor een wettelijk kader en een aangepast onderkomen. De site van het psychiatrisch hospitaal dat hij in 1857 liet bouwen is sinds 1986 voor een deel tot een museum omgebouwd en heeft de naam museum Dr. Guislain gekregen.

Museum Dr. Guislain is een cultureel ijkpunt met betrekking tot de geschiedenis van en actuele discussies over psychiatrie en geestelijke gezondheid, zorg, en kunst en waanzin. Met zijn gevarieerde werking stimuleert en voedt Museum Dr. Guislain het debat over psychische gezondheid en ziekte, en de manier waarop het onderscheid tussen beide door de tijd heen zowel bepaald werd door, als zelf ook bepalend was voor de culturele, maatschappelijke, wetenschappelijke en artistieke context. 

Museum Dr. Guislain is eveneens een ontmoetingsplaats waar mensen een verschil in visie, houding en praktijk met betrekking tot wat ‘normaal’ is confronteren met de eigen overtuigingen en handelswijzen. Museum Dr. Guislain ontplooit zijn werking voor een zo divers mogelijk publiek. Het museum wil de bezoeker niet enkel informeren, maar via getuigenissen, documenten, kunst en fotografie de gelaagdheid en complexiteit van de geschiedenis van de psychiatrie tonen.

Fotografie

Een belangrijke deelverzameling in de geschiedenis van de psychiatrie is de grote collectie fotografie. Dat is niet toevallig, want psychiatrie heeft iets met fotografie. Reeds in 1850 besliste de Schotse ‘psychiater’ Dr. Diamond om zijn handboeken niet langer met gravures, maar met foto’s te illustreren. Foto’s hadden voor hem de meerwaarde dat ze op een ‘objectievere manier’ deden kijken naar de psychisch zieke. De ambitie lag zelfs verder: foto’s konden de jonge wetenschap op weg helpen naar het vinden van echte ‘types’ in de psychiatrische ziektebeelden.De collectie bestaat dan ook niet alleen uit historische reeksen (vanaf 1860), maar ook uit werk van hedendaagse fotografen, die reflecteren over ziek en gezond, over normaal en abnormaal.

Bronnen:

http://www.traveldarkly.com

http://www.whichmuseum.be

http://www.museumdrguislain.be

http://www.lm-magazine.com

http://www.ugentmemorie.be

Ghendtsche Tydinghen 2006, Vol 35 N°1