Kouter

Gentkouter1904postkaartrolanddesmetFb

Kouter 1904 postkaart – Roland de Smet – Fb

Een kouter is een akker, een bewerkt land en verraad hiermee het oorspronkelijk belang van dit gebied. Het is afgeleid van het Latijnse “cultura”.

Een eerste bron uit 1281 spreekt over “heredes Lennoti de Cultura”. In 1306 verwees de naam al naar de huidige Kouter nl. “- ande Coutre”.

Capture d’écran (6451)

De Kouter is altijd een plek van aanzien geweest. Sinds het plein in 1661 werd aangelegd fungeerde het vooral als wandeloord voor de bourgeoisie. Het strekte zich uit tot aan de Ketelvest en werd daar de “Couterveste” genoemd. Zo’n 12000 m² werd voorzien voor de creatie van het plein.

GentkouterLVerstuyft

Kouter – L. Verstuyft (Fb)

Tijdens de eeuwen daarvoor werd het plein verhard met zand en gruis en was het een plaats van ontspanning. Zo waren de “rollebane” (soort bowling) en het ganzewerpen erg in trek. Het terrein was eveneens tot dienst voor het organiseren van ridderfeesten en plechtige ontvangsten. Tot 1540, toen Karel V er een einde aan maakte, vond de jaarlijkse parade van ambachten en notabelen hier ook plaats. In de vastenperiode, reeds in 1339, vond op de “Peerdenkouter” de paardenmarkt plaats en op zondag was er markt voor neerhofdieren.

De kouter in 1763 – Engelbert Van Siclers
Gent, Oudheidkundig Museum van de Bijloke

447Begin 18e eeuw nam de gilde van de handboogschutters als één van de eersten het initiatief tot het oprichten van een complex aan de Kouter. In 1755 liet ridder Hector Falligan met het fortuin van zijn schoonvader het Hotel Falligan bouwen, een majestueus gebouw in rococostijl. Velen volgden hun voorbeeld en de kouter was na verloop van tijd volgebouwd met indrukwekkende herenhuizen. Het plein kreeg een grondige facelift en werd al vlug de ontmoetingsplaats voor de vermogende dames en heren.

Capture d’écran (994)

Kouter Posthotel ca 1850 – GT 1974 (Vol3N°5)

Aan het woord “taptoe” kon verschillende betekenissen gehecht worden die allen met elkaar verwant zijn. Het was onder meer het signaal dat iedereen huiswaarts moest keren en dat in de herbergen niet meer mocht getapt worden. Bijgevolg moest de kraan of de tap toe, vandaar de naam “tap toe”. Het kon ook een politiemaatregel zijn waarbij het verboden werd na een bepaald uur nog op straat te komen. Of zoals hier aan de Kouter een militaire parade, maw het aflossen van de wacht, wat gepaard ging met trompet- of klaroengeschal. 

gentkouterlegeroudefotorolanddesmetfb

11 maart 1737: Eerste steenlegging van het nieuw lokaal van de Sint-Sebastiaansgilde op de Kouter, naar de plannen van architect Bernard De Wilde.

Tijdens de 18e eeuw waren de keizerlijke wachttroepen hier ondergebracht en werd het plein omgedoopt in “Place d’Armes”. De dagelijkse taptoe kon steeds op de nodige aandacht rekenen van de plaatselijke bevolking. Rond 20.00u verzamelde de wacht en trok met tamboer en trompet naar de kazerne. Deze aflossing gebeurde traditioneel op de Kouter voor de Hoofdwacht, het gebouw dat wij sinds lang “De Beurs” noemen. 

Het werd opgetrokken in 1738-1739 en was bestemd als “Corps de Garde” voor de Oostenrijkse troepen. Tot aan de Franse invasie bleef de Hoofdwacht zijn militair functie trouw vervullen en elke avond kwamen er heel wat Gentenaars, na hun dagelijkse wandeling op de Kouter, de traditionele aflossing van de wacht bijwonen, of het vertrek van de gewapende soldaten voor hun nachtronde door de stad. 

Alhoewel de Hoofdwacht eigendom was van de Stad, konden de Fransen niet weerstaan aan hun manie om alles wat enige waarde had om te vormen tot een “nationaal bezit”. Ze waren wel zo vriendelijk ons dit gebouw terug te schenken in 1803 op voorwaarde dat het dienst zou doen als “Corps de Garde”. Deze rol zou het dan ook blijven spelen tot op 8 september 1867 wanneer de laatste taptoe plaatsgreep die zeer veel Gentenaars naar de Kouter had gelokt om voor de laatste maal dit kleurrijk schouwspel bij te wonen.

Trouwens … bij M.B. van 10 september 1867 is de taptoe op de openbare plaatsen afgeschaft. Het geblaas en getrommel van de taptoe zal in plaats van op de Kouter voortaan aan de kazernes plaats hebben.  

kouter marcelgélaude

Toen Toontje Verstuyft in 1772 enkele bloemetjes wou verkopen in de buurt van de Kouter zal hij nooit gedacht hebben dat zijn initiatief zo’n succesvol vervolg zou krijgen. Nog steeds wordt elk jaar door de bloemenhandelaars een prijs uitgereikt die zijn naam draagt.

Op 18 mei 1851 werd op de Kouter de kermiskiosk opnieuw opgesteld tot nut van de muziekkorpsen van het leger. Volgens de Gazette van Gent lijkt de kiosk op een grote vogelkooi. Vervolgens, op 27 juli 1851, is het nieuwe lokaal van de maatschappij UNION ingehuldigd. Deze maatschappij, gesticht in 1842, telt op dat moment meer dan 700 leden. Later, op 22 april 1874, zal maatschappij l’Union de gevel van zijn lokaal op de Kouter naast het Wachthuis(= Beurs} verbouwen naar het plan van architekt Marchand. De maatschappij Union  zal ontbonden worden in 1899.

Het hotel “Royal” is op 22 april 1863 verkocht voor 108500 fr (2690€). Het Hotel Pycke met een blok huizen op de Kouter 27 is op 6 mei 1871 verkocht aan Pl. van Loo-Wauters voor 249200 fr (6178€).

De begroting van 1876 voorzag een bedrag van 32000fr (794€) voor verbeteringswerken op de Kouter. Deze werken omvatten :

a) een betere verlichting door het plaatsen van kandelaars met vier armen en vijf lantaarns,

b) het planten van een tweede rij bomen,

c) het aanleggen van een groot voetpad,

d) het bouwen van een ijzeren kiosk.

In juni 1876 werd de aanbesteding van 34 kroonkandelaars voor 20000fr (496€) goedgekeurd.

De aanbesteding van het bouwen van een kiosk naar het plan van bouwmeester A. Pauli had plaats op 3 juni 1878. Het werk kostte 15395,25fr (382€).

In het Jaarverslag van de stad Gent voor het jaar 1879 lezen we: “De kiosk op de Kouter beantwoordde aan de algemene verwachting. De plaats waarover lang werd geredetwist heeft bijna iedereen voldaan en voor het voorkomen verwierf de bouwmeester welverdiende gelukwensen”.

Vanaf 1886 werden tijdens de concerten op de Kouter stoelen geplaatst aan de kiosk. In 1886 bracht deze verpachting 30fr (0.75€) op. In 1892 bedroeg de pacht reeds 100fr (2.50€). De concerten moesten veel toehoorders aantrekken want in 1897 is de pacht geklommen tot 402fr (10€) en vanaf 1898 tot 932fr (24€). Ook het krantenhuisje dat sedert 1886 de Kouter opfleurt. Tot 1894 bedroeg het pachtrecht 146fr per jaar. Vanaf 1897 bracht dit pachtrecht 222fr op. 

GentkouterkioskbloemenmarktBaeyensGuyFb

Kouter kiosk – Baeyens Guy – Fb

De gietijzeren constructie siert dit plein statig en wordt nog steeds gebruikt voor muzikale opvoeringen. Het draagt de namen van vier befaamde componisten nl. 

  1. Mozart W. (1756-1791) Mozart schreef zijn Figaro naar een libretto van Beaumarchais, zoals ook Rossini met zijn Barbier.
  2. Auber D. (1782-1871) De Stomme van Portici.
  3. Rossini G. (1792-1868) De Barbier van Sevilla. Ouverture tot Willem Teil.
  4. Grétry A. (1741-1813) Belgisch componist. Richard Leeuwenhart 

26 december 1878. Men is heden begonnen op de Kouter de houten kiosk af te breken. Een nieuwe kiosk zal op 18 mei 1879 worden ingehuldigd.

Kiosken sierden o.a. ook de Korenmarkt, Vrijdagmarkt en andere pleinen waar wandelingen hun eindpunt kenden en gezelligheid primeerde.

Sinds aanvang van de Gentse Feesten vindt op dit plein het “Bal Populaire” plaats, een notoir dansgala dat zijn oorsprong kent in de 19e eeuw en steeds een geweldige indruk nalaat onder de aanwezigen. Een eerste volksbal werd hier gedanst in 1801.

Gentkouterkioskrolanddesmet

Ondertussen is de stad zo expansief ontwikkeld dat een innovatieve ingreep noodzakelijk bleek dit plein een multifuncioneel karakter toe te kennen zonder afbreuk te doen aan de schoonheid van deze plaats.

Capture d’écran (2865)

———-

Bron:

Ghendtsche Tydinghen 2007 – Vol 36 nr. 5

Ghendtsche Tydinghen 1997 – Vol26 N°3

Ghendtsche Tydinghen 1982 – Vol11 N°4

Ghendtsche Tydinghen 1981 – Vol10 N°2

Ghendtsche Tydinghen 1980 – Vol9 N°5

Ghendtsche Tydinghen 1979 – Vol8 N°2 / N°6

Ghendtsche Tydinghen 1976 – Vol5 N°6

Ghendtsche Tydinghen 1974 – Vol3 N°4

Begroting Stad Gent

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.