Mammelokker

Gent 22.01.2013 042De Mammelokker was eertijds een stadsgevangenis dat deel uitmaakte van het gebouwencomplex rond het Belfort. Een bijgebouwtje is bij de oprichting van de Lakenhalle afgebroken.

Vroeger was het niet de gewoonte “gestraften” op te sluiten. Voor de overheid betekende dit immers een bijkomende, onderhoudende kost. Naar de gemeenschap toe was het beter een voorbeeld te stellen door openbare bestraffingen zoals de brandstapel, de galg, lijfstraffen, etc. Op termijn waren korte opsluitingen noodzakelijk in afwachting van een definitieve straf.

Capture d’écran (958)

M. Van Wesemael – GT 1974 (Vol3 N°2)

Aan de Korenmarkt, op de plaats waar sinds 1910 het oude postkantoor was ondergebracht en momenteel een grootwarenhuis, was van 1296 tot 1716 een veel kleiner gebouw gevestigd, het “Ammenie”. Het was de woning van de Amman, de stadsambtenaar die tot taak had gedetineerden te onderhouden en vooral te bewaken. Voor 1294 is vastgesteld dat de Amman gevangenen willekeurig liet opsluiten in “huizen” indien deze beschikbaar waren. Blijkbaar was er geen stedelijke gevangenis aanwezig.

Capture d’écran (990)

Pakhuis – GT 1974 (Vol3N°5)

De oprichting van het gevang was naar analogie met twee gevangenissen uit Parijs nl. “Le Grand Châtelet” en “Le Petit Châtelet”. Reeds in 1307-1308 wordt er een eerste maal verwezen naar “Castelet” om in 1334-1335 te worden beschreven als “Chastelet” en dit nog tot in de 18e eeuw. Dat waren van oorsprong versterkte kastelen bekend omwille de Vlaamse edellieden die daar waren opgesloten door de meinedige koning Philippe Le Bel. Deze hadden Philippinna, dochter van Gwijde van Dampierre, vergezeld als gijzelaarster naar Parijs om daar als dochter van de koning te fungeren.

Onder de Gentenaars was het al vlug gekend onder het chastelet, saesselette,  sosselet, saestelette, sausselet, etc. Ook de verschillende afdelingen en cellen kregen een naam gelinkt aan het Franse systeem nl. Roovers Muyte,  Cattegat, Tooveres Muyte, Vrouwe Camer, Put, Israëls Muyte, Suyckerlaetgieën, etc. Ter vergelijking de Franse benamingen: la boucherie, la barberie, le puit, les chaînes, la grièche, … .

GentBelfortClFaseur

de Mammelokker, gekneld tussen ’t Belfort en de Lakenhalle – Claude Fasseur

In 1716 besloot de Gentse magistraat voor de sluiting van het bouwvallige Ammenie Chastelet (stadsgevangenis) aan de Korenmarkt. Het zou nog tot 1741 duren vooraleer een nieuw, volwaardig gebouw voor gedetineerden zou worden opgetrokken. Ondertussen werd onderdak verleend aan de “pensionaires” in een gedeelte van het St.-Jorishof.

Capture d’écran (954)

De mammelokker – GT 1974 (Vol3 N°2)

De gevel is genoemd naar het verheven beeldhouwwerk dat de “Romeinse liefdadigheid” weerspiegeld (Caritas Romana-legende). Het is opgericht in 1741 door bouwmeester David ’t Kindt. Het deed dienst als cipierswoning palend aan de stadsgevangenis die zich tot februari 1902 in de benedenzaal van de Lakenhalle bevond. De legende van de mammelokker wordt beschreven door Valerius Maximus in zijn “Facta et dicta memorabilia” uit het jaar 31 nC.

Het is het verhaal van Cimon en zijn dochter Pero. Cimon was een opstandeling die in de gevangenis vertoefde en de hongerdood zou sterven voor zijn wandaden. Enkel zijn dochter Pero had bezoekrecht. Toen weken verstreken en Cimon nog teken van leven gafGent 22.01.2013 014 bespiedde de cipier het tweetal tijdens het bezoek van zijn enige dochter Pero. Wat bleek? Telkens de dochter, die net bevallen was, haar vader bezocht gaf ze hem de borst waardoor zij hem in leven hield.

De vorst, door dit voorval aangegrepen, liet onmiddellijk Cimon vrij en gaf opdracht boven de toegangspoort een kunstwerk te plaatsen als blijvend aandenken aan deze gebeurtenis.

Wat betekent mammelokker eigenlijk?

Capture d’écran (953)

M. Van Wesemael – GT 1974 (Vol3 N°2)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.